"Yağmur yağar ince ince,
Toprak kokar mis gibi.
Gönlüm coşar sevinince,
Doğa uyanır her gibi."
Yukarıdaki şiirde "ince" ve "sevinince" kelimelerinin sonlarındaki ses benzerliğine ne ad verilir?
A) Kafiye
B) Redif
C) Ölçü
D) Tema
Şiirdeki ses benzerliklerini doğru bir şekilde adlandırmak için öncelikle her bir seçeneğin ne anlama geldiğini hatırlayalım:
- Kafiye (Uyak): Şiirde, genellikle dize sonlarında bulunan, anlam ve görev bakımından farklı seslerin veya kelime parçalarının benzerliğidir. Yani, sadece seslerin uyumu önemlidir. Kafiye, şiire müzikal bir ahenk katar.
- Redif: Şiirde, dize sonlarında tekrarlanan, anlamları ve görevleri aynı olan ekler veya kelimelerdir. Redif, kafiyeden sonra gelir ve şiirdeki ahengi pekiştirir.
- Ölçü (Vezin): Şiirdeki dizelerin hece sayısı veya hecelerin açıklık-kapalılık düzenine göre oluşturulan ahenk sistemidir. Şiirin ritmini ve akışını belirler.
- Tema (Konu): Şiirde işlenen ana duygu, düşünce veya konudur. Şiirin ne hakkında olduğunu ve okuyucuya ne mesaj verdiğini ifade eder.
Şimdi şiirdeki "ince" ve "sevinince" kelimelerine dikkatlice bakalım:
- "Yağmur yağar ince ince,"
- "Gönlüm coşar sevinince,"
Bu iki kelimenin sonlarında bulunan "-ince" sesleri birbirine benzemektedir. Ancak bu seslerin görevleri aynı değildir:
- "ince" kelimesi burada bir sıfattır (yağmurun nasıl yağdığını belirtir).
- "sevinince" kelimesindeki "-ince" ise bir zarf-fiil ekidir (gönlün ne zaman coştuğunu belirtir).
Görevleri farklı olduğu için bu ses benzerliğine redif diyemeyiz. Sadece seslerin benzerliği söz konusudur. İşte bu tür, anlam ve görev bakımından farklı olan seslerin dize sonlarındaki benzerliğine kafiyenin (uyak) adı verilir. Kafiye, şiirde kulağa hoş gelen bir uyum sağlar.
Diğer seçenekler neden doğru değildir:
- Redif olamaz, çünkü "-ince" sesleri bu iki kelimede aynı görevde kullanılmamıştır. Redif için hem ses hem de görev benzerliği şarttır.
- Ölçü, dizelerin hece yapısıyla ilgili bir kavramdır, kelimelerin sonlarındaki ses benzerliğiyle doğrudan ilgili değildir.
- Tema ise şiirin ana konusudur (bu şiirde doğanın uyanışı ve verdiği sevinç gibi), kelimelerin ses benzerliğiyle bir ilgisi yoktur.
Bu nedenle, "ince" ve "sevinince" kelimelerinin sonlarındaki ses benzerliğine kafiye denir.
Cevap A seçeneğidir.
