5. Sınıf Türkçe 1. dönem 2. yazılı 4. senaryo Test 4

Aşağıdaki cümlelerden hangisinde "örtük bir ifade" (dolaylı anlatım) kullanılmıştır?

A) Hava çok soğuktu, montumu giydim.
B) Sınavdan yüksek not aldım, çok sevindim.
C) O kadar çok çalıştı ki, gözlerinden uyku akıyordu.
D) Yarın okula gideceğim.

Sevgili öğrenciler, bu soruda bizden "örtük bir ifade" yani dolaylı anlatımın kullanıldığı cümleyi bulmamız isteniyor. Örtük ifade, bir düşüncenin, duygunun veya durumun doğrudan söylenmeyip, ima yoluyla, benzetmelerle, mecazlarla veya abartmalarla anlatılmasıdır. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:

• A) Hava çok soğuktu, montumu giydim.

  Bu cümlede herhangi bir dolaylı anlatım veya ima yoktur. Hava soğuk olduğu için mont giyildiği doğrudan ve açık bir şekilde ifade edilmiştir. Her şey olduğu gibi aktarılmıştır.

• B) Sınavdan yüksek not aldım, çok sevindim.

  Bu cümle de tamamen açık ve doğrudan bir anlatıma sahiptir. Sınav sonucunun ve bu sonuca verilen tepkinin ne olduğu net bir şekilde belirtilmiştir. Gizli bir anlam içermemektedir.

• C) O kadar çok çalıştı ki, gözlerinden uyku akıyordu.

  İşte aradığımız örtük ifade bu cümlede yer alıyor! "Gözlerinden uyku akıyordu" ifadesi, kişinin gerçekten gözlerinden bir sıvının aktığı anlamına gelmez. Bu, kişinin aşırı derecede yorgun olduğunu, uykusuzluktan bitap düştüğünü, gözlerinin kapanmak üzere olduğunu anlatan abartılı ve mecazi (dolaylı) bir ifadedir. Yorgunluk durumu doğrudan "çok yorgundu" demek yerine, daha etkileyici ve dolaylı bir benzetmeyle anlatılmıştır. Bu, bir durumu ima yoluyla anlattığı için "örtük bir ifade"dir.

• D) Yarın okula gideceğim.

  Bu cümle de gelecekte yapılacak bir eylemi doğrudan ve net bir şekilde ifade etmektedir. Herhangi bir ima, benzetme veya dolaylı anlatım içermez.

Bu analizlere göre, bir durumu doğrudan söylemek yerine, benzetme ve abartma yoluyla ima eden cümle C seçeneğidir.

Cevap C seçeneğidir.