Dün akşam, parkta oynayan çocukların neşeli sesleri, tüm mahalleyi saran sessizliği bozmuştu. cümlesinin ögeleri doğru sıralanışı aşağıdakilerden hangisidir?
A) Zarf Tümleci - Dolaylı Tümleç - Özne - Yüklem
B) Zarf Tümleci - Özne - Nesne - Yüklem
C) Dolaylı Tümleç - Özne - Nesne - Yüklem
D) Özne - Zarf Tümleci - Nesne - Yüklem
Merhaba sevgili öğrencilerim! Cümle ögeleri konusu, Türkçe dil bilgisinin temel taşlarından biridir. Bir cümlenin anlamını doğru kavrayabilmek ve doğru analiz edebilmek için ögeleri doğru tespit etmek çok önemlidir. Hadi gelin, bu cümleyi adım adım birlikte inceleyelim ve ögelerini bulalım:
Cümle: Dün akşam, parkta oynayan çocukların neşeli sesleri, tüm mahalleyi saran sessizliği bozmuştu.
- Öncelikle, cümlenin yüklemini bulalım. Yüklem, cümlede bildirilen işi, oluşu veya durumu karşılayan temel ögedir. Genellikle cümlenin sonunda bulunur.
- Bu cümlede yüklem: "bozmuştu" (Bozmak fiili.)
- Şimdi, yükleme "kim?" veya "ne?" sorularını sorarak özneyi bulalım. Özne, yüklemin bildirdiği işi yapan veya durumda bulunan ögedir.
- Ne bozmuştu? "parkta oynayan çocukların neşeli sesleri" (Bu bir öbek halinde öznedir.)
- Sırada nesne var. Nesne, yüklemin bildirdiği işten etkilenen ögedir. "Neyi?" veya "Kimi?" soruları belirtili nesneyi, "Ne?" sorusu ise belirtisiz nesneyi buldurur.
- Neyi bozmuştu? "tüm mahalleyi saran sessizliği" (Bu da bir öbek halinde belirtili nesnedir, çünkü "-i" belirtme hal ekini almıştır.)
- Son olarak, zarf tümlecini bulalım. Zarf tümleci, yüklemi zaman, durum, miktar, yer-yön, sebep gibi çeşitli yönlerden tamamlayan ögedir. "Ne zaman?", "Nasıl?", "Neden?", "Ne kadar?" gibi sorularla bulunur.
- Ne zaman bozmuştu? "Dün akşam" (Zaman bildiren bir zarf tümlecidir.)
- Cümlede herhangi bir "kime?", "kimde?", "kimden?", "neye?", "neyde?", "neyden?" sorularına cevap veren bir dolaylı tümleç bulunmamaktadır. "Parkta" kelimesi, "parkta oynayan çocuklar" öbeğinin bir parçasıdır ve bu öbek öznenin içinde yer almaktadır.
Şimdi bulduğumuz ögeleri sıralayalım:
- Dün akşam (Zarf Tümleci)
- parkta oynayan çocukların neşeli sesleri (Özne)
- tüm mahalleyi saran sessizliği (Nesne)
- bozmuştu (Yüklem)
Bu sıralama "Zarf Tümleci - Özne - Nesne - Yüklem" şeklindedir. Seçeneklere baktığımızda, bu sıralamanın B seçeneğinde doğru olarak verildiğini görüyoruz.
Cevap B seçeneğidir.
