Öğrenciler, bahçede neşeyle koşuyordu. cümlesinde "bahçede" sözcüğü cümlenin hangi ögesidir?
A) Özne
B) Nesne
C) Yer Tamlayıcısı (Dolaylı Tümleç)
D) Zarf Tümleci
Merhaba sevgili öğrenciler!
Cümle ögeleri, bir cümlenin anlamını ve yapısını anlamak için çok önemlidir. Şimdi "Öğrenciler, bahçede neşeyle koşuyordu." cümlesindeki "bahçede" sözcüğünün hangi öge olduğunu adım adım bulalım:
- Öncelikle cümlenin yüklemini buluruz. Yüklem, cümlede yapılan işi, oluşu veya yargıyı bildiren temel ögedir. Bu cümlede yapılan iş "koşuyordu" fiilidir. O zaman yüklem: koşuyordu.
- Şimdi özneyi bulalım. Özne, yüklemdeki işi yapan veya yargının konusu olan ögedir. Yükleme "Kim?" veya "Ne?" sorularını sorarak özneyi buluruz. "Kim koşuyordu?" diye sorduğumuzda cevabı "Öğrenciler" olur. O zaman özne: Öğrenciler.
- Sıra geldi "bahçede" sözcüğüne. Bu sözcük, eylemin (koşma işinin) nerede yapıldığını belirtiyor. Yer bildiren ve "-e, -de, -den" eklerinden birini alan sözcükler genellikle Yer Tamlayıcısı (Dolaylı Tümleç) olur. Yükleme "Nereye?", "Nerede?", "Nereden?", "Kime?", "Kimde?", "Kimden?", "Neye?", "Nede?", "Neden?" sorularını sorarak Yer Tamlayıcısını buluruz.
- "Koşuyordu" yüklemine "Nerede koşuyordu?" diye sorduğumuzda cevabı "bahçede" olur. "Bahçede" sözcüğü, yer bildiren ve "-de" hal ekini almış bir sözcüktür. Bu da onun Yer Tamlayıcısı (Dolaylı Tümleç) olduğunu gösterir.
- Diğer seçeneklere de kısaca bakalım:
- Nesne: Yüklemden etkilenen varlığı belirtir. "Neyi?" veya "Kimi?" sorularına cevap verir. Bu cümlede nesne yoktur.
- Zarf Tümleci: Eylemin nasıl, ne zaman, ne kadar, niçin yapıldığını belirtir. "Nasıl?", "Ne zaman?", "Ne kadar?", "Niçin?" gibi sorulara cevap verir. Bu cümlede "neşeyle" sözcüğü "Nasıl koşuyordu?" sorusuna cevap verdiği için zarf tümlecidir.
Bu adımları takip ettiğimizde, "bahçede" sözcüğünün eylemin yapıldığı yeri bildiren ve "-de" ekiyle kullanılan bir öge olduğunu görüyoruz.
Cevap C seçeneğidir.
