Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "de" bağlacı doğru kullanılmıştır?
A) Bende sinemaya geleceğim.
B) O da bizimle gelmiyecekmiş.
C) Bu konuyu sende biliyorsun.
D) Ben de seni çok özledim.
Sevgili öğrenciler, bu soruda Türkçe'de sıkça karıştırılan "de" bağlacının doğru kullanımını bulmamız isteniyor. "De" bağlacı, cümleye "dahi, bile, aynı zamanda" gibi anlamlar katar ve her zaman ayrı yazılır. Cümleden çıkarıldığında cümlenin anlamı bozulmaz, sadece anlamda bir daralma veya vurgu kaybı olur. Bir de "-de / -da" eki vardır ki bu ek, bulunma halini bildirir ("evde", "okulda" gibi) ve her zaman bitişik yazılır. Cümleden çıkarıldığında cümlenin anlamı bozulur.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Bende sinemaya geleceğim.
- Buradaki "bende" ifadesi, "ben de" şeklinde ayrı yazılmalıdır. Çünkü "ben de" ifadesi "ben de dahil, ben de aynı şekilde" anlamı katmaktadır. "Ben bile sinemaya geleceğim" veya "Ben sinemaya geleceğim" (anlam daralır ama bozulmaz) şeklinde düşünebiliriz. Bu nedenle "de" burada bir bağlaçtır ve ayrı yazılması gerekir. Cümledeki kullanım yanlıştır. Doğrusu: "Ben de sinemaya geleceğim."
- B) O da bizimle gelmiyecekmiş.
- Buradaki "da" ayrı yazılmıştır ve "o da" ifadesi "o da dahil, o da aynı şekilde" anlamı katmaktadır. "O bile bizimle gelmeyecekmiş" şeklinde düşündüğümüzde anlamlı olduğu için, buradaki "da" bir bağlaçtır ve ayrı yazılması doğrudur. Ancak, cümlede "gelmiyecekmiş" kelimesi yanlış yazılmıştır. Doğrusu "gelmeyecekmiş" olmalıdır. Soru, cümlenin genel olarak doğru kullanımını sorduğu için, bu yazım hatası nedeniyle B seçeneği doğru kabul edilemez.
- C) Bu konuyu sende biliyorsun.
- Buradaki "sende" ifadesi, "sen de" şeklinde ayrı yazılmalıdır. Çünkü "sen de" ifadesi "sen de dahil, sen de aynı şekilde" anlamı katmaktadır. "Bu konuyu sen bile biliyorsun" veya "Bu konuyu sen biliyorsun" (anlam daralır ama bozulmaz) şeklinde düşünebiliriz. Bu nedenle "de" burada bir bağlaçtır ve ayrı yazılması gerekir. Cümledeki kullanım yanlıştır. Doğrusu: "Bu konuyu sen de biliyorsun."
- D) Ben de seni çok özledim.
- Buradaki "de" ayrı yazılmıştır ve "ben de" ifadesi "ben de dahil, ben de aynı şekilde" anlamı katmaktadır. "Ben bile seni çok özledim" veya "Ben seni çok özledim" (anlam daralır ama bozulmaz) şeklinde düşünebiliriz. Bu nedenle "de" burada bir bağlaçtır ve ayrı yazılması doğrudur. Cümlede başka bir yazım veya anlam hatası da bulunmamaktadır.
Yukarıdaki açıklamalara göre, "de" bağlacının hem doğru yazıldığı hem de cümlenin genel olarak hatasız olduğu tek seçenek D seçeneğidir.
Cevap D seçeneğidir.
