Tarım Devrimi, insan topluluklarının doğa ile ilişkisini kökten değiştirmiştir. Bu değişim, avcı-toplayıcı yaşam tarzından farklı olarak, insanları doğal çevre üzerinde daha fazla kontrol kurmaya yöneltmiştir. Bu durumun uzun vadede ortaya çıkardığı olumsuz sonuçlardan biri aşağıdakilerden hangisi olabilir?
A) Nüfus artışının yavaşlaması
B) Besin çeşitliliğinin artması
C) Çevre tahribatının ve ekolojik dengesizliklerin başlaması
D) İnsanların doğaya tamamen bağımlı hale gelmesi
E) Yeni bitki türlerinin keşfedilmesi
Bu soru, Tarım Devrimi'nin insan-doğa ilişkisini nasıl değiştirdiğini ve bu değişimin uzun vadede ortaya çıkardığı olumsuz sonuçlardan birini anlamamızı istiyor. Tarım Devrimi, insanlık tarihinde çok büyük bir dönüm noktasıdır. Gelin, bu devrimin etkilerini ve seçenekleri adım adım inceleyelim:
- Tarım Devrimi ve İnsan-Doğa İlişkisi: Avcı-toplayıcı yaşam tarzında insanlar, doğanın sunduklarına uyum sağlayarak ve ondan faydalanarak yaşarlardı. Ancak Tarım Devrimi ile birlikte insanlar, kendi besinlerini üretmek için toprağı işlemeye, bitkileri ekmeye ve hayvanları evcilleştirmeye başladılar. Bu durum, insanlara doğa üzerinde daha fazla kontrol kurma imkanı verdi. Artık doğanın "verdiğini almak" yerine, "doğayı kendi ihtiyaçlarına göre şekillendirme" yoluna gidildi.
- Kontrolün Olumsuz Sonuçları: İnsanların doğa üzerinde kontrol kurma çabası, beraberinde bazı olumsuzlukları da getirdi. Daha fazla tarım alanı açmak için ormanlar kesildi, sulama için nehirlerin yatakları değiştirildi, tek tip ürün (monokültür) ekimi yaygınlaştı. Bu tür müdahaleler, doğal ekosistemlerin dengesini bozdu.
- Seçenekleri Değerlendirelim:
- A) Nüfus artışının yavaşlaması: Tam tersine, Tarım Devrimi daha düzenli ve bol besin kaynağı sağlayarak insan nüfusunun hızla artmasına olanak sağlamıştır. Bu, olumlu bir sonuç olmasa da, yavaşlama değil, hızlanmadır.
- B) Besin çeşitliliğinin artması: Tarım Devrimi ile belirli bitki türleri (buğday, pirinç vb.) yoğun olarak yetiştirilmeye başlanmıştır. Bu durum, avcı-toplayıcıların geniş ve çeşitli beslenme alışkanlıklarına kıyasla, insanların diyetindeki besin çeşitliliğini azaltmıştır. Ekolojik anlamda da, tek tip tarım (monokültür) biyoçeşitliliği azaltır.
- C) Çevre tahribatının ve ekolojik dengesizliklerin başlaması: İşte bu, Tarım Devrimi'nin uzun vadede ortaya çıkardığı en önemli olumsuz sonuçlardan biridir. Tarım arazisi açmak için ormanların yok edilmesi (deforestasyon), toprağın aşırı işlenmesiyle erozyon, sulama sistemlerinin doğal su döngüsünü bozması, tek tip ürün ekiminin (monokültür) doğal biyoçeşitliliği azaltması gibi faktörler, çevre tahribatına ve ekolojik dengesizliklere yol açmıştır. İnsanların doğayı kendi ihtiyaçları doğrultusunda kontrol etme çabası, doğal sistemlerin hassas dengesini bozmuştur.
- D) İnsanların doğaya tamamen bağımlı hale gelmesi: İnsanlar her zaman doğaya bağımlıdır, ancak Tarım Devrimi, insanlara besin üretimi konusunda daha fazla özerklik ve kontrol hissi vermiştir. Doğanın "vahşi" ve öngörülemez yönlerine olan doğrudan bağımlılığı azaltmış, ancak ekosistemlerin genel sağlığına olan bağımlılığı farklı bir boyuta taşımıştır. Bu seçenek, devrimin getirdiği "kontrol" fikriyle çelişmektedir.
- E) Yeni bitki türlerinin keşfedilmesi: Tarım Devrimi, belirli bitki türlerinin evcilleştirilmesine ve geliştirilmesine odaklanmıştır. "Keşif"ten ziyade "ıslah" ve "yetiştirme" ön plandadır. Ayrıca, yeni türlerin keşfi genellikle olumsuz bir sonuç olarak kabul edilmez.
Bu açıklamalar ışığında, Tarım Devrimi'nin doğa üzerinde kontrol kurma çabasının en belirgin ve uzun vadeli olumsuz sonuçlarından birinin çevre tahribatı ve ekolojik dengesizlikler olduğunu açıkça görebiliriz.
Cevap C seçeneğidir.
