Aşağıdaki canlı gruplarından hangisi, hücre duvarı yapısı, zar lipitleri ve ribozomal RNA (rRNA) dizilimleri gibi moleküler özellikler açısından diğerlerinden belirgin şekilde farklılık gösterir ve bu nedenle ayrı bir üst âlemde incelenir?
A) Siyanobakteriler
B) Metanojenler
C) Algler
D) Mayalar
E) Protozoalar
Canlıların sınıflandırılması, onların evrimsel ilişkilerini ve temel biyolojik özelliklerini anlamamızı sağlar. Özellikle moleküler düzeydeki farklılıklar, canlıları en temel gruplara ayırmada kritik rol oynar. Bu soruda, hücre duvarı yapısı, zar lipitleri ve ribozomal RNA (rRNA) dizilimleri gibi moleküler özellikler açısından diğerlerinden belirgin şekilde farklılık gösteren ve bu nedenle ayrı bir üst âlemde incelenen canlı grubunu bulmamız isteniyor.
- Canlılar, Carl Woese tarafından önerilen ve günümüzde kabul gören üç ana üst âleme (domain) ayrılır: Bacteria (Bakteriler), Archaea (Arkeler) ve Eukarya (Ökaryotlar). Bu ayrım, özellikle ribozomal RNA (rRNA) dizilimlerindeki farklılıklara dayanır.
- Hücre duvarı yapısı: Bakterilerin hücre duvarı genellikle peptidoglikan içerirken, Arkelerin hücre duvarı peptidoglikan içermez; bunun yerine pseudopeptidoglikan, glikoproteinler veya polisakkaritler gibi farklı yapılar içerir. Ökaryotlarda ise (algler, mayalar gibi) hücre duvarı selüloz veya kitin gibi farklı maddelerden oluşur.
- Zar lipitleri: Bakteriler ve Ökaryotların hücre zarlarındaki lipitler, gliserol ile yağ asitleri arasında ester bağları içerir. Arkelerde ise gliserol ile izoprenoid zincirleri arasında eter bağları bulunur. Bu eter bağları, Arkelerin aşırı koşullara dayanıklılığında önemli bir rol oynar ve onları diğer canlılardan ayıran temel bir moleküler özelliktir.
- Ribozomal RNA (rRNA) dizilimleri: rRNA dizilimleri, canlıların filogenetik ilişkilerini belirlemede en güvenilir moleküler belirteçlerden biridir. Bacteria, Archaea ve Eukarya üst âlemlerinin rRNA dizilimleri birbirinden belirgin şekilde farklıdır.
Şimdi seçenekleri bu bilgiler ışığında inceleyelim:
- Siyanobakteriler (A): Bunlar, fotosentez yapabilen bakterilerdir ve Bacteria üst âlemine aittirler. Hücre duvarları peptidoglikan içerir ve zar lipitleri ester bağları taşır.
- Metanojenler (B): Bu canlılar, metan gazı üreten mikroorganizmalardır ve Archaea üst âlemine aittirler. Metanojenler, hücre duvarı yapısı (peptidoglikan içermemesi), zar lipitlerinin kimyasal yapısı (eter bağları) ve ribozomal RNA dizilimleri açısından hem bakterilerden hem de ökaryotlardan belirgin şekilde farklılık gösterirler. Bu moleküler farklılıklar, Archaea'nın ayrı bir üst âlem olarak sınıflandırılmasının temelini oluşturur.
- Algler (C): Algler, fotosentez yapabilen ökaryotik canlılardır ve Eukarya üst âlemine aittirler. Hücre duvarları genellikle selüloz içerir ve zar lipitleri ester bağları taşır.
- Mayalar (D): Mayalar, tek hücreli mantarlardır ve Eukarya üst âlemine aittirler. Hücre duvarları kitin içerir ve zar lipitleri ester bağları taşır.
- Protozoalar (E): Protozoalar, tek hücreli ökaryotik canlılardır ve Eukarya üst âlemine aittirler. Genellikle hücre duvarları yoktur (bazı türlerde pelikula veya kabuk bulunabilir) ve zar lipitleri ester bağları taşır.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, Metanojenler (Archaea), hücre duvarı yapısı, zar lipitlerinin kimyasal yapısı ve rRNA dizilimleri gibi moleküler özellikler açısından diğer seçeneklerdeki canlı gruplarından (Bacteria ve Eukarya) belirgin şekilde farklılık gösterir ve bu nedenle ayrı bir üst âlemde (Archaea) incelenir.
Cevap B seçeneğidir.
