Bir canlının homeostasi (iç denge) özelliğini koruması için gerçekleştirdiği olaylara örnek olarak aşağıdakilerden hangisi verilemez?
A) Vücut sıcaklığının belirli bir aralıkta tutulması
B) Kan şekerinin düzenlenmesi
C) Terleme ile vücut ısısının düşürülmesi
D) Ortamdaki besin miktarının azalmasıyla büyümenin yavaşlaması
E) Kan pH değerinin sabit tutulması
Merhaba sevgili öğrenciler! Bu soruyu adım adım inceleyerek homeostasi kavramını daha iyi anlamaya çalışalım.
Homeostasi Nedir?
Homeostasi, bir canlının iç ortamının (vücut sıcaklığı, kan şekeri, pH değeri gibi) belirli sınırlar içinde sabit tutulmasıdır. Bu sayede hücreler en iyi şekilde çalışabilir ve canlı sağlıklı kalır. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Vücut sıcaklığının belirli bir aralıkta tutulması: Vücut sıcaklığının sabit tutulması, homeostasinin en önemli örneklerinden biridir. Örneğin, üşüdüğümüzde titrememiz veya ısındığımızda terlememiz vücut sıcaklığımızı dengelemeye yöneliktir.
- B) Kan şekerinin düzenlenmesi: Kan şekerinin belirli bir aralıkta tutulması da homeostasiye örnektir. Yemek yediğimizde kan şekerimiz yükselir, pankreas insülin hormonu salgılayarak şekerin hücrelere geçmesini sağlar ve kan şekerini düşürür. Aç kaldığımızda ise glukagon hormonu devreye girerek karaciğerdeki glikojenin glikoza dönüşmesini sağlar ve kan şekerini yükseltir.
- C) Terleme ile vücut ısısının düşürülmesi: Terleme, vücut ısısının yükselmesi durumunda gerçekleşen bir olaydır. Ter buharlaşırken vücuttan ısı alır ve vücut sıcaklığının düşmesine yardımcı olur. Bu da homeostatik bir mekanizmadır.
- D) Ortamdaki besin miktarının azalmasıyla büyümenin yavaşlaması: Bu durum, canlının dış ortamdaki değişikliklere verdiği bir tepkidir. Ancak, doğrudan iç ortamın sabit tutulmasıyla ilgili değildir. Büyümenin yavaşlaması, adaptasyon (uyum) ile ilgili bir durumdur, homeostasi ile değil.
- E) Kan pH değerinin sabit tutulması: Kan pH değerinin belirli bir aralıkta (yaklaşık 7.35-7.45) tutulması, homeostasi için hayati öneme sahiptir. Vücudumuzda tampon sistemler sayesinde kan pH'ı dengelenir.
Gördüğümüz gibi, A, B, C ve E seçenekleri doğrudan iç dengenin korunmasıyla ilgiliyken, D seçeneği dış ortamdaki bir değişikliğe verilen bir tepkiyi ifade ediyor.
Bu nedenle Cevap D seçeneğidir
