Hücre zarı, hücreyi dış ortamdan ayıran, seçici geçirgen bir yapıdır. Canlılığın temelini oluşturan bu zar, birçok farklı molekülün bir araya gelmesiyle oluşur. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyerek hücre zarının yapısında nelerin bulunduğunu ve nelerin bulunmadığını anlamaya çalışalım:
- A) Fosfolipit: Hücre zarının temel yapısını oluşturan moleküllerdir. Fosfolipitler, hidrofilik (suyu seven) baş ve hidrofobik (suyu sevmeyen) kuyruk kısımlarına sahiptir. Bu özellikleri sayesinde hücre zarında çift katlı bir tabaka (fosfolipit çift tabakası) oluştururlar. Bu tabaka, zarın seçici geçirgenliğini sağlar. Dolayısıyla fosfolipitler, hücre zarının olmazsa olmazıdır.
- B) Kolesterol: Özellikle hayvan hücre zarlarında bulunan önemli bir lipit türüdür. Kolesterol, fosfolipit çift tabakası arasına yerleşerek zarın akışkanlığını düzenler. Aşırı sıcaklıklarda zarın çok akışkan olmasını engellerken, düşük sıcaklıklarda ise zarın donmasını önleyerek esnekliğini korumasına yardımcı olur. Bitki hücre zarlarında kolesterol yerine benzer görevleri üstlenen steroller bulunur.
- C) Glikoprotein: Glikoproteinler, proteinlere karbonhidrat zincirlerinin eklenmesiyle oluşan moleküllerdir. Hücre zarının dış yüzeyinde bulunurlar ve hücrelerin birbirini tanımasında, hücreler arası iletişimde, hormonların tanınmasında ve bağışıklık tepkilerinde önemli rol oynarlar. Glikolipitlerle birlikte hücrenin dış yüzeyinde glikokaliks adı verilen bir tabaka oluştururlar.
- D) Selüloz: Selüloz, bitki hücrelerinin hücre duvarının ana bileşenidir. Bir polisakkarit (karmaşık karbonhidrat) olan selüloz, bitkilere yapısal destek ve dayanıklılık sağlar. Ancak selüloz, bitki, mantar veya hayvan hücrelerinin hücre zarının yapısında bulunmaz. Hücre zarı ile hücre duvarı farklı yapılardır. Hücre zarı, hücre duvarının hemen altında yer alır.
- E) Protein: Hücre zarının yapısında fosfolipitlerden sonra en çok bulunan moleküllerden biridir. Zar proteinleri, zarın içine gömülü (integral proteinler) veya zarın yüzeyine bağlı (periferik proteinler) olabilirler. Bu proteinler, madde taşınımı (kanal proteinleri, taşıyıcı proteinler), hücre sinyalizasyonu (reseptör proteinleri), enzimatik reaksiyonlar ve hücrelerin birbirine bağlanması gibi birçok hayati fonksiyonda görev alırlar.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı gibi, selüloz bitki hücre duvarının bir bileşeni olup, hücre zarının yapısında yer almaz.
Cevap D seçeneğidir.
