Merhaba sevgili öğrenciler! Osmoz konusunu daha iyi anlamanıza yardımcı olacak bu soruyu adım adım çözelim. Unutmayın, her adımda yeni bir şeyler öğreneceğiz ve bu bilgileri gelecekteki soruları çözerken kullanabileceğiz.
Öncelikle osmozun ne olduğunu hatırlayalım: Osmoz, bir yarı geçirgen zardan, suyun (çözücünün) çok yoğun olduğu ortamdan az yoğun olduğu ortama doğru hareketidir. Bu hareket, konsantrasyon farkını dengelemeye yöneliktir.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Çözücü konsantrasyonu: Çözücü konsantrasyonu (genellikle su), osmozun temel itici gücüdür. Konsantrasyon farkı ne kadar büyükse, osmoz o kadar hızlı gerçekleşir. Yani, çözücü konsantrasyonu osmozu etkiler.
- B) Sıcaklık: Sıcaklık arttıkça moleküllerin kinetik enerjisi artar. Bu da su moleküllerinin daha hızlı hareket etmesine ve zardan daha kolay geçmesine neden olur. Dolayısıyla, sıcaklık da osmozu etkiler.
- C) Basınç: Osmoz sırasında, suyun hareketi ozmotik basınç oluşturur. Dışarıdan uygulanan basınç, osmoz hızını etkileyebilir. Hatta yeterince yüksek bir basınç, ters osmoz denilen olayın gerçekleşmesine neden olabilir. Bu nedenle, basınç da osmozu etkiler.
- D) Çözünen madde miktarı: Çözünen madde miktarı arttıkça, suyun (çözücünün) konsantrasyonu azalır. Bu da osmoz hızını etkiler. Yani, çözünen madde miktarı da osmozu etkiler.
- E) Hücrenin yüzey alanı: Hücrenin yüzey alanı, osmozun gerçekleşeceği alanı belirler. Ancak, osmozun hızı doğrudan hücrenin yüzey alanından ziyade, zardaki su kanallarının (aquaporinler) sayısı ve yoğunluğu gibi faktörlere bağlıdır. Yüzey alanı büyük olsa bile, su kanalları azsa osmoz hızı düşük olabilir. Bu nedenle, hücrenin yüzey alanı osmozu doğrudan etkilemez.
Gördüğümüz gibi, hücrenin yüzey alanı dışındaki tüm faktörler osmoz olayını etkiliyor.
Cevap E seçeneğidir.
