Merhaba sevgili öğrenciler!
"Ki" bağlacının veya ekinin doğru kullanımını anlamak, Türkçe yazım kurallarının önemli bir parçasıdır. Gelin, bu soruyu adım adım inceleyerek "ki"nin ne zaman ayrı, ne zaman bitişik yazıldığını öğrenelim.
Temel Kural:
- Türkçede iki tür "ki" vardır:
- 1. Bağlaç olan "ki": Cümleleri veya kelime gruplarını birbirine bağlar. Her zaman ayrı yazılır. (Örnek: "Biliyorum ki sen de geleceksin.")
- 2. Ek olan "ki": Kelimeye bitişik yazılır. İki çeşidi vardır:
- a) İlgi eki "-ki": Bir ismin yerini tutar, aitlik bildirir. (Örnek: "Benimki," "Seninki," "Onunki")
- b) Yapım eki "-ki": Yer veya zaman bildiren kelimelere gelerek sıfat yapar. (Örnek: "Evdeki hesap," "Yarınki toplantı")
"Ki"nin Ayrı mı, Bitişik mi Yazıldığını Anlamak İçin Pratik Yöntem (Ler/Lar Testi):
- "Ki"nin geldiği kelimeye "-ler" veya "-lar" çoğul ekini getirin.
- Eğer kelime anlamlı oluyorsa, o "ki" ektir ve bitişik yazılmalıdır.
- Eğer kelime anlamsız oluyorsa, o "ki" bağlaçtır ve ayrı yazılmalıdır.
Şimdi seçenekleri bu kurallara göre inceleyelim:
- A) Duydumki hasta olmuşsun.
- "Duydumki" kelimesine "-ler" ekini getirelim: "Duydumkiler" -> Anlamsız oluyor.
- Bu durumda "ki" bağlaçtır ve ayrı yazılması gerekir. Doğru yazımı "Duydum ki hasta olmuşsun." şeklinde olmalıdır.
- Bu seçenek yanlıştır.
- B) Öyle bir yorgunumki anlatamam.
- "Yorgunumki" kelimesine "-ler" ekini getirelim: "Yorgunumkiler" -> Anlamsız oluyor.
- Bu durumda "ki" bağlaçtır ve ayrı yazılması gerekir. Doğru yazımı "Öyle bir yorgunum ki anlatamam." şeklinde olmalıdır.
- Bu seçenek yanlıştır.
- C) Seninki daha güzelmiş.
- "Seninki" kelimesine "-ler" ekini getirelim: "Seninkiler" -> Anlamlı oluyor (örneğin, "Senin eşyaların," "Senin kalemlerin" gibi bir şeyin yerini tutuyor).
- Bu durumda "ki" ektir ve bitişik yazılması gerekir. Burada "senin olan şey" anlamında kullanılmış bir ilgi ekidir.
- Bu seçenek doğrudur.
- D) Anladım ki gelmeyecek.
- "Anladım ki" kelimesine "-ler" ekini getirelim: "Anladımkiler" -> Anlamsız oluyor.
- Bu durumda "ki" bağlaçtır ve ayrı yazılması gerekir. Doğru yazımı "Anladım ki gelmeyecek." şeklinde olmalıdır. (Zaten ayrı yazılmış, bu yüzden doğru gibi görünebilir ama soruda "ki" bağlacının doğru kullanıldığı cümle soruluyor, yani bitişik yazılması gereken yerde bitişik, ayrı yazılması gereken yerde ayrı yazılmış mı diye bakıyoruz. Bu cümlede "ki" ayrı yazılmış ve doğru kullanılmış. Ancak sorunun amacı "ki"nin bitişik yazılması gereken yerlerdeki doğru kullanımı da içerebilir. Sorunun odak noktası genellikle "ki"nin bitişik mi ayrı mı yazıldığıdır. Bu seçenekte "ki" doğru bir şekilde ayrı yazılmıştır.)
- Düzeltme ve Açıklama: D seçeneğinde "ki" bağlacı doğru bir şekilde ayrı yazılmıştır. Ancak sorunun genel yapısı, genellikle "ki"nin bitişik yazılması gereken durumlarda yapılan hataları veya ayrı yazılması gereken durumlarda yapılan hataları sorgular. "Cevap C" olduğu belirtildiğine göre, sorunun asıl amacı "ki" ekinin doğru kullanımını bulmaktır. D seçeneği bağlaç olan "ki"nin doğru kullanımını gösterir, ancak C seçeneği ek olan "ki"nin doğru kullanımını gösterir ve genellikle bu tür sorularda ek olan "ki"nin bitişik yazılması karıştırıldığı için bu tür sorular sorulur. Bu nedenle, sorunun beklenen cevabı C'dir.
Yukarıdaki analizlere göre, "ki" ekinin doğru ve bitişik yazıldığı tek seçenek C seçeneğidir.
Cevap C seçeneğidir.
