İşte 9. Sınıf Coğrafya 1. Dönem 2. Yazılı (9. Senaryo odaklı) konularını kapsayan, kısa ve anlaşılır ders notları:
```html
🌍 9. Sınıf Coğrafya 1. Dönem 2. Yazılı Hazırlık Notları
1. Harita Bilgisi ve Projeksiyonlar
- Harita: Yeryüzünün tamamının veya bir kısmının kuşbakışı görünümünün, belli bir ölçekle düzleme aktarılmasıdır.
- Projeksiyon Yöntemleri: Dünyanın yuvarlak şeklini düzleme aktarırken oluşan hataları en aza indirmek için kullanılır.
- Silindirik: Ekvator ve çevresini en az hatayla çizer.
- Konik: Orta kuşak (Türkiye gibi) bölgeleri en az hatayla çizer.
- Düzlem: Kutuplar ve çevresini en az hatayla çizer.
2. Coğrafi Koordinat Sistemi
- Paraleller: Ekvator'a paralel çizilen hayali çizgilerdir. Toplam 180 tanedir (90 Kuzey, 90 Güney). Aralarındaki mesafe her yerde 111 km'dir.
- Meridyenler: Kutup noktalarını birleştiren çizgilerdir. Toplam 360 tanedir. Aralarındaki mesafe sadece Ekvator'da 111 km'dir, kutuplara gidildikçe daralır.
- Yerel Saat: İki meridyen arasındaki zaman farkı her zaman 4 dakikadır.
3. Dünya'nın Şekli ve Sonuçları
- Geoit Şekli: Dünya'nın kutuplardan basık, Ekvator'dan şişkin kendine has şeklidir.
- Sonucu: Yerçekimi kutuplarda daha fazladır.
- Sonucu: Ekvator çevresi, kutuplar çevresinden daha uzundur.
- Küresel Şeklin Sonuçları: Güneş ışınlarının düşme açısı kutuplara gidildikçe daralır, sıcaklık azalır, çizgisel hız kutuplarda azalır.
4. Dünya'nın Hareketleri
- Günlük Hareket (Eksen Hareketi): Batıdan doğuya 24 saatte tamamlanır. Gece-gündüz birbirini izler, yerel saat farkları oluşur, Meltem rüzgarları oluşur.
- Yıllık Hareket ve Eksen Eğikliği (23° 27'): Mevsimler oluşur. Güneş ışınlarının geliş açısı yıl içinde değişir. Gece-gündüz süreleri yıl boyu değişir.
5. Özel Tarihler
- 21 Haziran (Yaz Gündönümü): Kuzey Yarım Küre'de (KYK) en uzun gündüz, yaz başlangıcı.
- 21 Aralık (Kış Gündönümü): KYK'da en uzun gece, kış başlangıcı.
- 21 Mart - 23 Eylül (Ekinoks): Güneş ışınları Ekvator'a dik düşer. Dünyanın her yerinde gece-gündüz eşittir (12 saat).
6. Atmosfer ve Sıcaklık
- Atmosfer: Dünyayı saran gaz kütlesidir. Troposfer (yaşam ve iklim olaylarının olduğu katman), Stratosfer, Mezosfer, Termosfer ve Ekzosfer katmanlarından oluşur.
- Sıcaklığı Etkileyen Faktörler: Enlem, bakı (dağların güneşe dönük yamacı), yükselti (her 200m'de 1°C azalır), nemlilik, okyanus akıntıları ve rüzgarlar.
Sınav Tüyosu: Yerel saat hesaplarken; doğuda saat her zaman daha ileridir. İki nokta arasındaki meridyen farkını bulup 4 ile çarpmayı unutma!
```
