Erzurum ve Sivas Kongrelerinde alınan kararların ortak özelliği aşağıdakilerden hangisidir?
A) İstanbul Hükümeti'nin tamamen yok sayılması
B) Manda ve himaye fikrinin kesin olarak reddedilmesi
C) Azınlıklara geniş haklar tanınması
D) Saltanatın kaldırılması gerektiğinin vurgulanması
Sevgili öğrenciler, bu soru, Milli Mücadele döneminin önemli dönüm noktalarından olan Erzurum ve Sivas Kongreleri'nde alınan kararların ortak yönünü anlamamızı istiyor. Şimdi adım adım bu kongrelerin ruhunu ve kararlarını inceleyelim:
- Erzurum Kongresi (23 Temmuz - 7 Ağustos 1919): Bu kongre, Doğu Anadolu'daki direniş hareketlerini bir araya getirmek amacıyla toplanmıştır. Kongrede alınan en önemli kararlardan biri, "Milli sınırlar içinde vatan bir bütündür, parçalanamaz." ilkesiyle birlikte, "Manda ve himaye kabul olunamaz." maddesidir. Bu, ülkenin bağımsızlığından ödün verilmeyeceğinin ilk güçlü ilanıdır.
- Sivas Kongresi (4 - 11 Eylül 1919): Erzurum Kongresi kararlarını daha geniş bir tabana yaymak ve tüm yurdun direnişini tek çatı altında toplamak amacıyla düzenlenmiştir. Sivas Kongresi'nde de Erzurum Kongresi kararları onaylanmış ve özellikle "Manda ve himaye kesinlikle reddedilmiştir." Bu karar, tüm ulusal direnişin ortak ve vazgeçilmez ilkesi haline gelmiştir.
- Şimdi seçenekleri inceleyelim:
- A) İstanbul Hükümeti'nin tamamen yok sayılması: Kongrelerde İstanbul Hükümeti'nin işgalci güçlerle işbirliği yapan veya onların baskısı altında kalan politikaları eleştirilmiş, hatta bazı durumlarda yok sayılmıştır. Ancak amaç, mevcut devleti yıkmak değil, onu işgalden kurtarmak ve milli iradeye uygun bir yönetim kurmaktı. Tamamen yok sayma ifadesi bu dönem için tam doğru değildir.
- B) Manda ve himaye fikrinin kesin olarak reddedilmesi: Yukarıda da belirttiğimiz gibi, Erzurum Kongresi'nde ilk kez reddedilen manda ve himaye fikri, Sivas Kongresi'nde tüm ulusun ortak kararı olarak kesin bir dille reddedilmiştir. Bu, her iki kongrenin de temel ve ortak özelliklerinden biridir. Bağımsızlık ilkesinin en net ifadesidir.
- C) Azınlıklara geniş haklar tanınması: Kongrelerde azınlıkların hakları konusunda, ülkenin bütünlüğünü bozmayacak ve bağımsızlığına zarar vermeyecek şekilde eşit vatandaşlık hakları vurgulanmıştır. Ancak "geniş haklar tanınması" ifadesi, o dönemdeki ayrılıkçı hareketler ve yabancı devletlerin azınlıkları bahane ederek ülkeye müdahale etme çabaları göz önüne alındığında, kongrelerin temel amacı ve ruhuyla çelişmektedir. Amaç, ülkenin bütünlüğünü korumaktı.
- D) Saltanatın kaldırılması gerektiğinin vurgulanması: Erzurum ve Sivas Kongreleri'nin temel amacı vatanı kurtarmak ve milli egemenliği sağlamaktı. Bu dönemde saltanatın kaldırılması fikri henüz gündemde değildi veya açıkça vurgulanmıyordu. Milli Mücadele'nin ilk yıllarında, padişah ve halifeliğin kurtarılması da hedeflerden biri olarak görülüyordu. Saltanatın kaldırılması çok daha sonra, 1922 yılında gerçekleşmiştir.
Bu analizler ışığında, Erzurum ve Sivas Kongreleri'nin en belirgin ve ortak özelliği, ülkenin bağımsızlığını her şeyin üstünde tutarak manda ve himaye fikrini kesin bir dille reddetmeleridir.
Cevap B seçeneğidir.
