🎓 11. sınıf biyoloji 1. dönem 2. yazılı 5. senaryo meb Test 1 - Ders Notu
Bu test, hücre zarından madde geçişleri, enerji dönüşümleri (fotosentez ve hücresel solunum) ve ilgili temel kavramları kapsamaktadır. Başarılar!
📌 Hücre Zarı ve Madde Geçişleri
Hücre zarı, hücrenin iç ortamını dış ortamdan ayırır ve madde alışverişini kontrol eder. Madde geçişleri iki ana başlık altında incelenir: Küçük moleküllerin geçişi ve büyük moleküllerin geçişi.
- Küçük moleküllerin geçişi:
- Pasif Taşıma: ATP harcanmaz. Çok yoğun ortamdan az yoğun ortama doğru gerçekleşir.
- Difüzyon: Moleküllerin çok yoğun oldukları ortamdan az yoğun oldukları ortama doğru kendiliğinden hareket etmesi. Örneğin, parfümün odada yayılması.
- Ozmoz: Suyun yarı geçirgen bir zardan çok yoğun olduğu ortamdan az yoğun olduğu ortama geçmesi.
- Kolaylaştırılmış Difüzyon: Taşıyıcı proteinler aracılığıyla gerçekleşen difüzyon.
- Aktif Taşıma: ATP harcanır. Az yoğun ortamdan çok yoğun ortama doğru gerçekleşir. Örneğin, hücrenin ihtiyacı olan bir maddeyi, yoğunluğuna rağmen alması.
- Büyük moleküllerin geçişi:
- Endositoz: Hücrenin büyük molekülleri içeri alması.
- Fagositoz: Katı maddelerin hücre içine alınması. Örneğin, akyuvarların mikropları yemesi.
- Pinositoz: Sıvı maddelerin hücre içine alınması.
- Ekzositoz: Hücrenin büyük molekülleri dışarı atması. Örneğin, salgı bezlerinin hormon salgılaması.
⚠️ Dikkat: Pasif taşımada enerji harcanmazken, aktif taşımada enerji (ATP) harcanır.
📌 Fotosentez
Fotosentez, bitkilerin ve bazı bakterilerin güneş enerjisini kullanarak karbondioksit ve suyu glikoza dönüştürmesi olayıdır. Temel amacı, kimyasal enerji üretmektir.
- Fotosentez denklemi: $6CO_2 + 6H_2O + \text{Güneş Enerjisi} \rightarrow C_6H_{12}O_6 + 6O_2$
- Kloroplast organelinde gerçekleşir.
- Işık enerjisi, klorofil pigmenti tarafından emilir.
- Fotosentezin temel amacı glikoz (besin) üretmektir.
- Oksijen (O2) yan ürün olarak atmosfere verilir.
💡 İpucu: Fotosentez sadece ışık varlığında gerçekleşir ve atmosfere oksijen verir.
📌 Hücresel Solunum
Hücresel solunum, hücrelerin glikozu oksijen kullanarak parçalayarak enerji (ATP) üretmesi olayıdır. Bu enerji, hücrenin yaşamsal faaliyetleri için kullanılır.
- Hücresel solunum denklemi: $C_6H_{12}O_6 + 6O_2 \rightarrow 6CO_2 + 6H_2O + \text{ATP}$
- Mitokondri organelinde gerçekleşir (oksijenli solunum).
- Glikoliz evresi sitoplazmada gerçekleşir.
- Oksijenli ve oksijensiz solunum olmak üzere iki çeşidi vardır.
- Oksijenli solunum daha fazla ATP üretir.
⚠️ Dikkat: Hücresel solunum, fotosentezin tersi bir olaydır ve enerji üretimi için gereklidir.
