Bir okulda 10. sınıf öğrencileri arasında yapılan bir ankette, öğrencilerin en sevdikleri dersler (Matematik, Türkçe, Fen Bilimleri, Sosyal Bilgiler) ve cinsiyetleri (Kız, Erkek) sorulmuştur. Bu anketten elde edilen veriler hangi tür değişkenlere örnektir?
A) İki nicel değişken
B) Bir nicel, bir nitel değişken
C) İki kategorik değişken
D) Bir sıralı, bir sürekli değişken
E) İki sürekli değişken
Merhaba sevgili öğrenciler! Bu soruda, bir anketten elde edilen verilerin hangi tür değişkenlere örnek olduğunu anlamak için değişken türlerini iyi bilmemiz gerekiyor. Gelin, adım adım bu konuyu inceleyelim ve soruyu çözelim.
- Değişken Nedir?
Değişken, bir araştırmada veya ankette farklı değerler alabilen özellik veya niteliktir. Örneğin, öğrencilerin boyu, kilosu, cinsiyeti, en sevdiği ders gibi özellikler birer değişkendir.
- Değişken Türleri Nelerdir?
Değişkenleri temel olarak iki ana gruba ayırırız:
- Nicel (Sayısal) Değişkenler: Sayılarla ifade edilebilen, ölçülebilen veya sayılabilen değişkenlerdir. Üzerinde matematiksel işlemler yapılabilir.
- Sürekli Nicel Değişkenler: Belirli bir aralıktaki herhangi bir değeri alabilen değişkenlerdir (örneğin, boy, kilo, yaş).
- Kesikli Nicel Değişkenler: Sadece tam sayı değerleri alabilen değişkenlerdir (örneğin, öğrenci sayısı, kitap sayısı).
- Nitel (Kategorik) Değişkenler: Sayılarla ifade edilemeyen, özellik veya kategori belirten değişkenlerdir.
- Nominal Nitel Değişkenler: Kategoriler arasında doğal bir sıralama veya hiyerarşi olmayan değişkenlerdir (örneğin, cinsiyet, kan grubu, en sevilen renk).
- Sıralı Nitel Değişkenler: Kategoriler arasında bir sıralama veya hiyerarşi olan değişkenlerdir (örneğin, eğitim düzeyi: ilkokul, ortaokul, lise; memnuniyet düzeyi: kötü, orta, iyi).
- Sorudaki Değişkenleri İnceleyelim:
Ankette iki farklı bilgi toplanmıştır:
- 1. En sevdikleri dersler (Matematik, Türkçe, Fen Bilimleri, Sosyal Bilgiler):
Bu değişken, öğrencilerin tercih ettiği dersleri kategoriler halinde belirtir. Bu kategoriler (Matematik, Türkçe vb.) sayısal değerler değildir ve aralarında doğal bir sıralama yoktur (bir ders diğerinden "daha iyi" veya "daha kötü" değildir, sadece farklı tercihlerdir). Bu nedenle, "en sevilen dersler" bir Nitel (Kategorik) değişkendir ve özel olarak Nominal bir değişkendir.
- 2. Cinsiyetleri (Kız, Erkek):
Bu değişken de öğrencilerin cinsiyetini kategoriler halinde belirtir. "Kız" ve "Erkek" sayısal değerler değildir ve aralarında doğal bir sıralama yoktur. Bu nedenle, "cinsiyet" de bir Nitel (Kategorik) değişkendir ve özel olarak Nominal bir değişkendir.
- Seçenekleri Değerlendirelim:
- A) İki nicel değişken: Yanlış. İki değişken de sayısal değil, kategoriktir.
- B) Bir nicel, bir nitel değişken: Yanlış. İki değişken de niteldir.
- C) İki kategorik değişken: Doğru. Hem "en sevilen dersler" hem de "cinsiyet" nitel (kategorik) değişkenlerdir.
- D) Bir sıralı, bir sürekli değişken: Yanlış. Değişkenlerimiz sıralı veya sürekli değildir.
- E) İki sürekli değişken: Yanlış. Değişkenlerimiz sürekli değildir.
Gördüğümüz gibi, anketten elde edilen her iki veri de kategorik özellikler taşıdığı için doğru seçenek C'dir.
Cevap C seçeneğidir.
