5. sınıf sosyal bilgiler 1. dönem 2. yazılı 3. senaryo test 1

Bir bölgede sık sık sel felaketleri yaşanmaktadır. Bu durumun etkilerini azaltmak için aşağıdaki önlemlerden hangisi öncelikli olarak alınmalıdır?

A) Bölgeye daha fazla konut inşa etmek.
B) Akarsu yataklarını yapılaşmaya açmak.
C) Ağaçlandırma çalışmaları yapmak ve dere yataklarını temizlemek.
D) Selden etkilenenlere sadece maddi yardımda bulunmak.

Merhaba sevgili öğrenciler,

Bu soruda, sık sık sel felaketleri yaşanan bir bölgede, bu durumun olumsuz etkilerini azaltmak için hangi önlemin öncelikli olarak alınması gerektiğini bulmamız isteniyor. Hadi seçenekleri tek tek inceleyelim:

• A) Bölgeye daha fazla konut inşa etmek:

  Bu seçenek, sel riskini azaltmak yerine artırır. Çünkü yeni konutlar inşa etmek, toprağın suyu emme kapasitesini azaltır, yüzey akışını hızlandırır ve daha fazla insanı ve yapıyı sel riski altına sokar. Bu nedenle, sel etkilerini azaltmak için doğru bir önlem değildir.

• B) Akarsu yataklarını yapılaşmaya açmak:

  Bu da A seçeneğine benzer şekilde çok tehlikeli bir yaklaşımdır. Akarsu yatakları ve taşkın alanları, yağışlı dönemlerde suyun doğal olarak akması ve yayılması için vardır. Bu alanlara yapılaşma yapmak, suyun önünü keser, akışını engeller ve sel sularının daha yüksek seviyelere ulaşarak çevreye daha büyük zarar vermesine neden olur. Bu, sel felaketlerinin etkilerini azaltmak yerine katlar.

• C) Ağaçlandırma çalışmaları yapmak ve dere yataklarını temizlemek:

  Bu seçenek, sel felaketlerinin etkilerini azaltmak için en etkili ve öncelikli önlemlerden biridir.

  • Ağaçlandırma çalışmaları: Ağaçlar ve bitki örtüsü, yağmur sularını emerek toprağın su tutma kapasitesini artırır. Ayrıca, toprağın erozyonunu önler ve suyun yavaşça akmasını sağlayarak ani sel baskınlarının şiddetini azaltır.
  • Dere yataklarını temizlemek: Dere yataklarında biriken çöp, moloz, ağaç dalları gibi maddeler, suyun akışını engeller. Bu durum, şiddetli yağışlarda derenin taşmasına ve sel sularının çevreye yayılmasına neden olur. Dere yataklarının düzenli olarak temizlenmesi, suyun serbestçe akmasını sağlayarak taşkın riskini önemli ölçüde azaltır.

  Bu iki önlem birleştiğinde, hem selin oluşumunu engellemeye yardımcı olur hem de sel sularının yıkıcı etkisini azaltır.

• D) Selden etkilenenlere sadece maddi yardımda bulunmak:

  Maddi yardım, sel felaketi sonrası mağdurların yaralarını sarmak için çok önemli ve gerekli bir destektir. Ancak bu, selin etkilerini önceden azaltmaya yönelik bir önlem değildir. Sadece sonuçlarla ilgilenir, felaketin tekrar yaşanmasını veya etkilerinin hafiflemesini sağlamaz. Soru, "etkilerini azaltmak için öncelikli olarak alınmalıdır" dediği için, bu seçenek önleyici veya azaltıcı bir tedbir değildir.

Yukarıdaki açıklamaları değerlendirdiğimizde, sel felaketlerinin etkilerini azaltmak için en öncelikli ve doğrudan çözümün, doğal dengeyi koruyan ve suyun akışını düzenleyen önlemler olduğunu görüyoruz.

Cevap C seçeneğidir.