Aşağıdaki dizelerden hangisinde kişileştirme (teşhis) sanatı vardır?
A) Denizler kadar engin gönlüm var benim.
B) Güneş, altın saçlarını savurarak uyandı.
C) Bulutlar pamuk gibiydi gökyüzünde.
D) Rüzgar esti, yapraklar uçuştu.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda bizden kişileştirme (teşhis) sanatının hangi dizede kullanıldığını bulmamız isteniyor. Öncelikle kişileştirme sanatının ne olduğunu hatırlayalım:
- Kişileştirme (Teşhis): İnsan dışındaki canlı veya cansız varlıklara (hayvanlara, bitkilere, doğa olaylarına, soyut kavramlara vb.) insanlara özgü özellikler, duygular veya eylemler yükleme sanatıdır. Yani, insan olmayan bir şeye insan gibi davranma, hissetme veya konuşma özelliği verme durumudur.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Denizler kadar engin gönlüm var benim.
- Bu cümlede "gönül" kavramı "denizler kadar engin" ifadesiyle bir benzetmeye tabi tutulmuştur. "Engin gönül" bir deyimdir ve cömert, hoşgörülü anlamındadır. Burada bir varlığa insan özelliği yüklenmemiş, sadece bir benzetme (teşbih) yapılmıştır.
- B) Güneş, altın saçlarını savurarak uyandı.
- Bu cümlede "Güneş" cansız bir varlıktır.
- "altın saçlarını savurmak" ve "uyandı" eylemleri ise insanlara ait özelliklerdir. Saçları olmak, saçlarını savurmak ve uyanmak gibi eylemler ancak canlılar, özellikle de insanlar tarafından gerçekleştirilebilir.
- Güneşe bu insan özelliklerinin yüklenmesi, kişileştirme sanatının açık bir örneğidir. Güneş adeta bir insan gibi saçlarını savurup uyanmaktadır.
- C) Bulutlar pamuk gibiydi gökyüzünde.
- Bu cümlede "Bulutlar" ile "pamuk" arasında bir benzetme (teşbih) yapılmıştır. Bulutlar, pamuğa benzetilmiştir. Burada da kişileştirme değil, benzetme sanatı vardır.
- D) Rüzgar esti, yapraklar uçuştu.
- Bu cümlede "rüzgarın esmesi" ve "yaprakların uçuşması" doğa olaylarının kendi doğal halleridir. Rüzgarın esmesi de yaprakların uçuşması da herhangi bir insana özgü özellik taşımaz. Bu nedenle kişileştirme sanatı yoktur.
Yukarıdaki incelemeler sonucunda, "Güneş"e insanlara özgü "saçlarını savurma" ve "uyanma" özelliklerinin verildiği B seçeneğinde kişileştirme sanatı kullanıldığı açıkça görülmektedir.
Cevap B seçeneğidir.
