Aşağıdaki cümlelerin hangisinde fiilimsi kullanılmamıştır?
A) Gülerek yanıma geldi.
B) Okumak güzeldir.
C) Ders çalışırken uyuyakalmış.
D) Yarın sinemaya gideceğiz.
Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün sizlerle fiilimsiler konusunu pekiştirecek güzel bir soru çözeceğiz. Fiilimsiler, fiillerden türeyen ancak fiil gibi çekimlenmeyen, cümlede isim, sıfat veya zarf görevi üstlenen sözcüklerdir. Haydi, seçenekleri tek tek inceleyelim ve fiilimsiyi bulmaya çalışalım.
- A) Gülerek yanıma geldi.
- Bu cümlede "gülerek" kelimesine dikkat edelim. "Gülmek" bir fiildir ve "-erek" eki almıştır. "-erek, -arak" ekleri fiillere gelerek onları zarf-fiil yapar. Zarf-fiiller, cümlede zarf görevi üstlenir ve eylemin nasıl yapıldığını belirtir. Dolayısıyla, "gülerek" bir fiilimsidir (zarf-fiil).
- B) Okumak güzeldir.
- Burada "okumak" kelimesini görüyoruz. "Okumak" fiiline "-mak" eki gelmiştir. "-mak, -mek" ekleri fiillere gelerek onları isim-fiil yapar. İsim-fiiller, cümlede isim gibi kullanılır. Bu nedenle, "okumak" da bir fiilimsidir (isim-fiil).
- C) Ders çalışırken uyuyakalmış.
- Bu cümlede "çalışırken" kelimesini inceleyelim. "Çalışmak" fiiline "-ırken" eki gelmiştir. "-ırken, -arken" ekleri de fiillere gelerek onları zarf-fiil yapar ve eylemin ne zaman gerçekleştiğini belirtir. Bu yüzden, "çalışırken" de bir fiilimsidir (zarf-fiil).
- D) Yarın sinemaya gideceğiz.
- Şimdi bu cümleye bakalım. "Gideceğiz" kelimesi "gitmek" fiilinden türemiştir. Ancak burada "-ecek" eki gelecek zaman ekidir ve "-iz" eki de birinci çoğul şahıs ekidir. Yani "gideceğiz" kelimesi, zaman ve şahıs eki alarak çekimlenmiş bir fiildir. Fiilimsiler, fiiller gibi zaman ve şahıs eki alarak çekimlenmezler. Bu nedenle, "gideceğiz" bir fiilimsi değil, çekimli bir fiildir.
Gördüğümüz gibi A, B ve C seçeneklerinde fiilimsiler bulunurken, D seçeneğinde fiilimsi kullanılmamıştır. D seçeneğindeki "gideceğiz" kelimesi, zaman ve şahıs eki almış, tam bir yargı bildiren çekimli bir fiildir.
Cevap D seçeneğidir.
