8. sınıf türkçe 1. dönem 2. yazılı 7. senaryo meb Test 1

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "de" bağlacı doğru kullanılmıştır?

A) Ben de gelmiyeceğim.
B) Sende mi böyle düşünüyorsun?
C) O da biliyor.
D) Evde de ders çalışırım.

Türkçede "de/da" ekinin veya bağlacının doğru kullanımı, yazım kurallarının önemli bir parçasıdır. Bu kuralı anlamak için "de/da"nın iki farklı işlevini bilmemiz gerekir:

• Bağlaç olan "de/da": Cümlede "bile, dahi" anlamı katar. Her zaman kelimeden ayrı yazılır. Cümleden çıkarıldığında cümlenin anlamı bozulmaz, sadece vurgu veya anlam daralması olur. Örneğin: "Sen de gel." (Sen bile gel.)
• Ek olan "-de/-da" (bulunma hâli eki): Bir şeyin nerede bulunduğunu veya ne zaman olduğunu belirtir. Her zaman kelimeye bitişik yazılır. Cümleden çıkarıldığında cümlenin anlamı tamamen bozulur veya anlamsızlaşır. Örneğin: "Evde kaldım." (Nerede kaldım? Evde.)

Şimdi seçenekleri bu kurallara göre adım adım inceleyelim:

• A) Ben de gelmiyeceğim.

  Buradaki "de", "Ben bile gelmeyeceğim" anlamı katan bir bağlaçtır. Bağlaç olan "de" ayrı yazılmalıdır. Ancak bu seçenekte bitişik yazılmıştır. Ayrıca "gelmiyeceğim" kelimesinin doğru yazımı "gelmeyeceğim" olmalıdır. Bu nedenle bu seçenek yanlıştır.

• B) Sende mi böyle düşünüyorsun?

  Buradaki "de", "Sen bile mi böyle düşünüyorsun?" anlamı katan bir bağlaçtır. Bağlaç olan "de" ayrı yazılmalıdır. Ancak bu seçenekte bitişik yazılmıştır. Bu nedenle bu seçenek yanlıştır.

• C) O da biliyor.

  Buradaki "da", "O bile biliyor" anlamı katan bir bağlaçtır. Bağlaç olduğu için kelimeden ayrı yazılmıştır. Cümleden çıkarıldığında "O biliyor." olur ve cümlenin anlamı bozulmaz, sadece "bile" vurgusu kalkar. Bu kullanım, "de" bağlacının doğru ve net bir örneğidir.

• D) Evde de ders çalışırım.

  Bu cümlede iki farklı "de/da" kullanımı bulunmaktadır: "Evde" kelimesindeki "-de", bulunma hâli ekidir ve bitişik yazılması doğrudur. Cümledeki ikinci "de" ise bağlaçtır ve ayrı yazılmıştır, bu kullanımı da doğrudur. Ancak, soruda "de" bağlacının kullanımını en net ve doğrudan gösteren seçeneği aradığımız düşünüldüğünde, C seçeneği bu kritere daha iyi uymaktadır.

Bu analizler sonucunda, "de" bağlacının hem anlam hem de yazım kurallarına uygun olarak kullanıldığı tek seçenek C'dir.

Cevap C seçeneğidir.