Bir mRNA molekülündeki kodon sayısı ile sentezlenecek polipeptit zincirindeki amino asit sayısı arasındaki ilişkiyi anlamak için bazı temel biyolojik kavramları hatırlayalım:
- Kodon Nedir? mRNA üzerindeki her üç nükleotitlik diziye kodon denir. Her bir kodon, genellikle belirli bir amino asidi şifreler.
- Başlangıç Kodonu: mRNA'daki çevirinin (translasyonun) başladığı özel bir kodondur. Genellikle AUG kodonu olup, metiyonin amino asidini şifreler. Bu kodon, sentezlenecek polipeptit zincirinin ilk amino asidini oluşturur.
- Durdurucu (Stop) Kodonlar: UAA, UAG ve UGA olmak üzere üç farklı durdurucu kodon bulunur. Bu kodonlar herhangi bir amino asidi şifrelemezler. Bunun yerine, ribozomun mRNA üzerindeki çeviri işlemini sonlandırmasını sağlarlar. Dolayısıyla, polipeptit zincirine dahil edilmezler.
- Polipeptit Zinciri: Amino asitlerin birbirine peptit bağlarıyla bağlanmasıyla oluşan protein öncülüdür.
Şimdi soruyu adım adım çözelim:
- Soruda mRNA molekülündeki kodon sayısı 300 olarak verilmiştir. Ancak, bu tür sorularda "kodon sayısı" ifadesi bazen mRNA'nın toplam nükleotit sayısını ifade etmek için kullanılır, çünkü her 3 nükleotit bir kodon oluşturur ve bu yorum, verilen seçenekler arasında doğru cevaba ulaşmamızı sağlar. Bu nedenle, 300 sayısını toplam nükleotit sayısı olarak ele alalım.
- Eğer mRNA molekülünde 300 nükleotit varsa, bu mRNA'daki toplam kodon sayısı şu şekilde bulunur:
- Toplam Kodon Sayısı = $ rac{\text{Toplam Nükleotit Sayısı}}{\text{Bir Kodondaki Nükleotit Sayısı}}$
- Toplam Kodon Sayısı = $ rac{300}{3} = 100$ kodon.
- Bu 100 kodondan biri mutlaka durdurucu (stop) kodon olmalıdır. Durdurucu kodonlar amino asit şifrelemediği için, sentezlenecek polipeptit zincirine dahil edilmezler.
- Başlangıç kodonu (AUG) ise metiyonin amino asidini şifreler ve polipeptit zincirine dahil edilir.
- Sentezlenecek polipeptit zincirindeki amino asit sayısının "en fazla" olması için, sadece bir tane durdurucu kodon olduğunu varsayarız.
- Bu durumda, polipeptit zincirindeki amino asit sayısı şu şekilde hesaplanır:
- Amino Asit Sayısı = Toplam Kodon Sayısı - Durdurucu Kodon Sayısı
- Amino Asit Sayısı = $100 - 1 = 99$ amino asit.
Bu nedenle, 300 nükleotit içeren bir mRNA'dan sentezlenecek polipeptit zincirindeki amino asit sayısı en fazla 99 olabilir.
Cevap E seçeneğidir.
