9. sınıf türk dili ve edebiyatı 1. dönem 2. yazılı meb örnek sorular ve cevapları Test 1

Aşağıdakilerden hangisi Tanzimat edebiyatının özelliklerinden biri değildir?

A) Edebiyat, toplum için yapılır.
B) Batı edebiyatı örnek alınır.
C) Dil sadeleştirilmeye çalışılır.
D) Bireysel konular ön plandadır.
E) Roman, hikaye, tiyatro gibi yeni türler edebiyatımıza girer.

Sevgili öğrenciler, bu soruyu çözmek için Tanzimat edebiyatının temel özelliklerini hatırlamamız gerekiyor. Tanzimat dönemi, Osmanlı İmparatorluğu'nda Batılılaşma hareketlerinin edebiyata yansıdığı, önemli değişimlerin yaşandığı bir dönemdir. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:

• A) Edebiyat, toplum için yapılır.

  Bu ifade, Tanzimat edebiyatının en temel özelliklerinden biridir. Tanzimat sanatçıları, edebiyatı bir araç olarak görmüş, toplumu eğitmek, aydınlatmak ve Batılılaşma fikirlerini yaymak amacıyla kullanmışlardır. Hak, adalet, hürriyet, vatan gibi kavramlar eserlerde sıkça işlenmiştir. Dolayısıyla bu, Tanzimat edebiyatının bir özelliğidir.

• B) Batı edebiyatı örnek alınır.

  Tanzimat dönemi, Batı'ya açılma ve Batı medeniyetini örnek alma çabalarının bir sonucudur. Edebiyatta da Batı'dan roman, hikaye, tiyatro, makale gibi yeni türler alınmış, Batılı edebi akımlar (romantizm, realizm) etkili olmaya başlamıştır. Bu da Tanzimat edebiyatının önemli bir özelliğidir.

• C) Dil sadeleştirilmeye çalışılır.

  Tanzimat'ın ilk döneminde (özellikle Şinasi ve Namık Kemal gibi sanatçılarla) dilde sadeleşme çabaları görülmüştür. Amaç, edebiyatı halka ulaştırmak, toplumsal fayda sağlamaktır. Her ne kadar tam anlamıyla başarılamasa da, bu yönde önemli adımlar atılmıştır. Bu da Tanzimat edebiyatının bir özelliğidir.

• D) Bireysel konular ön plandadır.

  İşte bu ifade, Tanzimat edebiyatının genel karakteristiğiyle çelişmektedir. Tanzimat edebiyatının ilk döneminde (1. Dönem) vatan, millet, hürriyet, adalet gibi toplumsal konular ön plandaydı. İkinci dönemde ise sanatçılar siyasi baskılar nedeniyle biraz daha bireysel konulara yönelmiş olsalar da, genel olarak Tanzimat edebiyatı "toplum için sanat" anlayışını benimsemiştir. Bireysel konuların (aşk, doğa, karamsarlık, hayal kırıklığı vb.) yoğun olarak işlenmesi daha çok Servet-i Fünun ve Fecr-i Ati gibi sonraki dönemlerin özelliğidir. Bu nedenle, bireysel konuların ön planda olması Tanzimat edebiyatının bir özelliği değildir.

• E) Roman, hikaye, tiyatro gibi yeni türler edebiyatımıza girer.

  Bu, Tanzimat edebiyatının en belirgin ve dönüştürücü özelliklerinden biridir. Türk edebiyatı, Tanzimat döneminde Batı'dan alınan bu türlerle tanışmış ve modernleşme yolunda büyük bir adım atmıştır. Bu kesinlikle Tanzimat edebiyatının bir özelliğidir.

Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, bireysel konuların ön planda olması Tanzimat edebiyatının genel bir özelliği değildir. Tanzimat edebiyatı daha çok toplumsal fayda ve Batılılaşma ekseninde şekillenmiştir.

Cevap D seçeneğidir.