🎓 9. sınıf türk dili ve edebiyatı 1. dönem 2. yazılı meb örnek sorular ve cevapları Test 1 - Ders Notu
Bu ders notu, 9. sınıf Türk Dili ve Edebiyatı 1. dönem 2. yazılı sınavı için MEB'in yayınladığı örnek testteki konuları kapsamaktadır. Ağırlıklı olarak fiilimsiler, anlatım bozuklukları ve noktalama işaretleri üzerinde durulmuştur.
📌 Fiilimsiler
Fiilimsiler, fiil kök veya gövdelerinden türeyen, ancak fiillerin tüm özelliklerini taşımayan sözcüklerdir. İsim-fiil, sıfat-fiil ve zarf-fiil olmak üzere üçe ayrılırlar.
- İsim-fiil (ad-eylem): "-ma, -ış, -mak" eklerini alır. Örnek: "Gülmek güzeldir."
- Sıfat-fiil (ortaç): "-an, -ası, -mez, -ar, -dik, -ecek, -miş" eklerini alır. Örnek: "Koşan çocuklar."
- Zarf-fiil (ulaç, bağ-fiil): "-ken, -alı, -madan, -ınca, -ıp, -arak, -dıkça, -e... -e, -casına" eklerini alır. Örnek: "Gülerek konuştu."
⚠️ Dikkat: "-ma" eki hem isim-fiil hem de olumsuzluk eki olabilir. Cümledeki anlamına dikkat edin. "Ders çalışma" (olumsuzluk) vs. "Çalışma odası" (isim-fiil)
📌 Anlatım Bozuklukları
Anlatım bozuklukları, bir cümlede anlam belirsizliğine, gereksiz sözcük kullanımına veya dilbilgisi hatalarına yol açan durumlardır. Temel nedenleri, dilin kurallarını yeterince bilmemek veya dikkatsizliktir.
- Gereksiz Sözcük Kullanımı: Aynı anlamı taşıyan sözcüklerin bir arada kullanılması. Örnek: "Kesinlikle eminim." (Kesinlikle ve eminim aynı anlamdadır.)
- Anlam Belirsizliği: Cümlenin birden fazla anlama gelmesi. Örnek: "O, babasını çok severdi." (Kim kimi seviyor belli değil.)
- Yanlış Sözcük Seçimi: Anlamca uygun olmayan sözcüğün kullanılması. Örnek: "Fiyatlar gitgide yükseliyor." (Gitgide değil, günden güne olmalı.)
- Çatı Uyuşmazlığı: Özellikle sıralı ve bağlı cümlelerde, yüklemlerin çatılarının uyumsuz olması.
- Özne-Yüklem Uyuşmazlığı: Özne tekilken yüklemin çoğul olması veya tam tersi.
💡 İpucu: Anlatım bozukluğunu bulmak için cümleyi farklı şekillerde ifade etmeyi deneyin. Eğer anlam değişiyorsa veya garip geliyorsa, bozukluk olabilir.
📌 Noktalama İşaretleri
Noktalama işaretleri, metinlerin daha anlaşılır olmasını sağlamak, okuma hızını ayarlamak ve duygusal ifadeleri belirtmek için kullanılır.
- Nokta (.): Cümlenin sonuna, kısaltmalara ve tarihlerde kullanılır.
- Virgül (,): Eş görevli sözcükleri ayırmak, sıralı cümleleri ayırmak ve ara sözleri belirtmek için kullanılır.
- Noktalı Virgül (;): Cümle içinde virgülle ayrılmış tür veya takımları ayırmak, anlamca ilgili cümleleri ayırmak için kullanılır.
- İki Nokta (:): Açıklama yapılacak durumlarda, karşılıklı konuşmalarda ve bibliyografik künyelerde kullanılır.
- Üç Nokta (...): Tamamlanmamış cümlelerde, eksiltili cümlelerde ve okuyucunun hayal gücüne bırakılan durumlarda kullanılır.
- Soru İşareti (?): Soru cümlelerinin sonuna konur.
- Ünlem İşareti (!): Sevinç, üzüntü, şaşkınlık gibi duyguları ifade eden cümlelerin sonuna konur.
📝 Not: Noktalama işaretlerinin doğru kullanımı, yazılı anlatımın kalitesini artırır ve yanlış anlaşılmaları önler.
