10. sınıf din kültürü 1. dönem 2. yazılı 3. senaryo meb Test 1

Aşağıdakilerden hangisi İslam düşüncesinde aklı kullanmanın önemini vurgulayan bir ayet değildir?

A) Şüphesiz, göklerin ve yerin yaratılışında, gece ile gündüzün ard arda gelişinde akıl sahipleri için gerçekten ayetler vardır.
B) Onlar, ayakta dururken, otururken, yanları üzerine yatarken Allah'ı zikrederler ve göklerin ve yerin yaratılışı üzerinde düşünürler. 'Rabbimiz! Bunu boş yere yaratmadın, seni eksikliklerden uzak tutarız. Bizi ateş azabından koru' derler.
C) İnsanlardan öyleleri vardır ki, hiçbir bilgisi, yol göstericisi ve aydınlatıcı bir kitabı olmadan Allah hakkında tartışmaya girer.
D) Allah, dilediğini saptırır, dilediğini de doğru yola iletir. O, mutlak güç sahibidir, hüküm ve hikmet sahibidir.
E) Yoksa sen, onların çoğunun gerçekten (söz) dinleyeceğini yahut akıllarını kullanacağını mı sanıyorsun? Onlar ancak hayvanlar gibidirler, hatta yol bakımından daha da sapkındırlar.

Sevgili öğrenciler, bu soru İslam düşüncesinde aklın kullanımına verilen önemi anlamamızı hedefliyor. Kuran-ı Kerim'de birçok ayet insanları düşünmeye, akıllarını kullanmaya, evreni ve kendilerini gözlemlemeye teşvik eder. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:

• A) Şüphesiz, göklerin ve yerin yaratılışında, gece ile gündüzün ard arda gelişinde akıl sahipleri için gerçekten ayetler vardır.

  Bu ayet, evrendeki düzenin ve yaratılışın "akıl sahipleri" yani düşünen, akleden insanlar için birer işaret (ayet) olduğunu açıkça belirtir. İnsanları bu işaretler üzerinde düşünmeye ve akıllarını kullanmaya davet eder. Dolayısıyla, aklı kullanmanın önemini vurgular.

• B) Onlar, ayakta dururken, otururken, yanları üzerine yatarken Allah'ı zikrederler ve göklerin ve yerin yaratılışı üzerinde düşünürler. 'Rabbimiz! Bunu boş yere yaratmadın, seni eksikliklerden uzak tutarız. Bizi ateş azabından koru' derler.

  Bu ayet, müminlerin sadece ibadet etmekle kalmayıp, "göklerin ve yerin yaratılışı üzerinde düşündüklerini" ifade eder. Düşünmek, tefekkür etmek aklın en temel işlevlerinden biridir. Bu düşünme sonucunda Allah'ın yaratışındaki hikmeti idrak etmeleri, aklı kullanmanın bir sonucudur. Bu nedenle, aklı kullanmanın önemini vurgular.

• C) İnsanlardan öyleleri vardır ki, hiçbir bilgisi, yol göstericisi ve aydınlatıcı bir kitabı olmadan Allah hakkında tartışmaya girer.

  Bu ayet, bilgiye dayanmadan, rehberlik almadan ve aydınlatıcı bir kitaba başvurmadan Allah hakkında tartışmaya girenleri eleştirir. Bu eleştiri, aslında doğru bilginin, rehberliğin ve aklın doğru kullanımının önemini dolaylı yoldan vurgular. Yani, aklı doğru bir şekilde, bilgiyle ve delillerle kullanmanın gerekliliğine işaret eder. Bilgisizce tartışmanın yanlışlığını ortaya koyarak, aklı doğru kullanmanın önemini vurgular.

• D) Allah, dilediğini saptırır, dilediğini de doğru yola iletir. O, mutlak güç sahibidir, hüküm ve hikmet sahibidir.

  Bu ayet, Allah'ın mutlak gücünü, iradesini ve hikmetini anlatır. İnsanların hidayeti veya sapkınlığı üzerindeki ilahi takdiri ve kudreti vurgular. Ancak, bu ayet doğrudan insanlara akıllarını kullanmaları, düşünmeleri veya tefekkür etmeleri yönünde bir çağrı yapmaz. Daha çok Allah'ın sıfatları ve evrendeki mutlak hükümranlığı üzerinedir. Bu nedenle, aklı kullanmanın önemini vurgulayan bir ayet değildir.

• E) Yoksa sen, onların çoğunun gerçekten (söz) dinleyeceğini yahut akıllarını kullanacağını mı sanıyorsun? Onlar ancak hayvanlar gibidirler, hatta yol bakımından daha da sapkındırlar.

  Bu ayet, insanların çoğunun "akıllarını kullanmadığını" ve bu yüzden hayvanlar gibi hatta onlardan daha sapkın olduğunu çok sert bir dille ifade eder. Bu ifade, aklı kullanmamanın ne kadar büyük bir eksiklik ve sapkınlık olduğunu göstererek, aklı kullanmanın hayati önemini vurgular.

Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, A, B, C ve E seçeneklerindeki ayetler doğrudan veya dolaylı olarak aklı kullanmanın önemini vurgularken, D seçeneğindeki ayet Allah'ın kudret ve iradesini anlatır ve aklı kullanma çağrısı içermez.

Cevap D seçeneğidir.