🎓 8. sınıf türkçe 1. dönem 2. yazılı örnek sorular, cevapları ve çözümleri Test 1 - Ders Notu
Bu test; fiilimsiler (isim-fiil, sıfat-fiil, zarf-fiil), cümlenin öğeleri (özne, belirtili/belirtisiz nesne, tümleçler, yüklem), yazım kuralları ve noktalama işaretleri konularını kapsamaktadır.
📌 Fiilimsiler
Fiilimsiler, fiil kök veya gövdelerinden türeyen, ancak fiiller gibi çekimlenemeyen, isim, sıfat veya zarf görevinde kullanılabilen sözcüklerdir.
- İsim-fiil (ad-eylem): Fiillere "-ma, -ış, -mak" ekleri getirilerek yapılır. Örneğin: "Okuma alışkanlığı", "Gülüşü güzeldi", "Yemek yapmak".
- Sıfat-fiil (ortaç): Fiillere "-an, -ası, -mez, -ar, -dik, -ecek, -miş" ekleri getirilerek yapılır. Örneğin: "Koşan çocuk", "Görünmez kaza", "Açacak bulamadım".
- Zarf-fiil (ulaç): Fiillere "-ken, -alı, -madan, -ınca, -ip, -arak, -dıkça, -e...-e, -r...-maz, -casına" ekleri getirilerek yapılır. Örneğin: "Gülerek anlattı", "Gelir gelmez uyudu", "Koştukça yoruldum".
⚠️ Dikkat: "-ma" eki hem isim-fiil eki hem de olumsuzluk eki olabilir. Cümledeki anlamına dikkat edin. "Ders çalışma" (isim-fiil) vs. "Çalışma odamı dağıtma" (olumsuzluk)
📌 Cümlenin Öğeleri
Cümlenin öğeleri, bir cümleyi oluşturan ve anlamlı bir bütün oluşturan parçalardır. Temel öğeler özne ve yüklemdir. Diğer öğeler ise nesne, tümleçler ve zarf tümlecidir.
- Yüklem: Cümlede işi, oluşu, durumu bildiren ve çekimli fiil veya ek fiil almış isim soylu sözcüklerdir.
- Özne: Yüklem tarafından bildirilen işi yapan veya durumunda bulunan öğedir. "Kim?" veya "Ne?" soruları sorularak bulunur.
- Belirtili Nesne: Yüklemin belirttiği işten etkilenen ve "-i" hal ekini alan nesnedir. "Neyi?" veya "Kimi?" soruları sorularak bulunur.
- Belirtisiz Nesne: Yüklemin belirttiği işten etkilenen ancak "-i" hal ekini almayan nesnedir. "Ne?" sorusu sorularak bulunur (özne ile karışmaması için önce özne bulunur).
- Tümleçler: Dolaylı tümleç (yer tamlayıcısı), zarf tümleci ve edat tümlecidir.
- Dolaylı Tümleç: Yüklemin anlamını yer, yön, bulunma, uzaklaşma gibi yönlerden tamamlar. "-e, -de, -den" hal eklerini alır. "Nereye?", "Nerede?", "Nereden?", "Kime?", "Kimde?", "Kimden?", "Neye?", "Neyde?", "Neyden?" sorularıyla bulunur.
- Zarf Tümleci: Yüklemin anlamını zaman, durum, miktar, yer-yön, sebep gibi yönlerden tamamlar. "Ne zaman?", "Nasıl?", "Ne kadar?", "Niçin?", "Neden?", "Niye?" sorularıyla bulunur.
💡 İpucu: Cümlenin öğelerini bulurken önce yüklemi, sonra özneyi, sonra nesneyi ve en son tümleçleri bulun.
📌 Yazım Kuralları
Yazım kuralları, kelimelerin doğru bir şekilde yazılmasını sağlayan kurallardır. Türkçede birçok yazım kuralı bulunmaktadır. Bazı önemli kurallar şunlardır:
- Büyük harflerin kullanımı: Cümle başları, özel isimler, kurum ve kuruluş adları büyük harfle başlar.
- "de/da" bağlacı ve "-de/-da" hal eki: Bağlaç ayrı yazılır ve cümleden çıkarıldığında anlam bozulmaz. Hal eki bitişik yazılır ve cümleden çıkarıldığında anlam bozulur.
- "ki" bağlacı ve "-ki" sıfat eki: Bağlaç ayrı yazılır. Sıfat eki bitişik yazılır.
- Sayıların yazımı: Sayılar ayrı yazılır (yüz, bin, milyon vb.). Ancak para ile ilgili işlemlerde bitişik yazılabilir.
- Kısaltmaların yazımı: Kısaltmalar genellikle büyük harfle ve sonuna nokta konularak yapılır.
⚠️ Dikkat: "de/da", "ki" ve "mi" yazımlarında sıkça hata yapılır. Anlamlarına ve görevlerine dikkat ederek doğru yazmaya özen gösterin.
📌 Noktalama İşaretleri
Noktalama işaretleri, metinlerin daha anlaşılır olmasını sağlayan işaretlerdir. Türkçede birçok noktalama işareti bulunmaktadır. Bazı önemli noktalama işaretleri şunlardır:
- Nokta (.): Cümle sonlarında, kısaltmalarda ve tarihlerde kullanılır.
- Virgül (,): Eş görevli kelime ve kelime gruplarını ayırmada, sıralı cümleleri ayırmada ve ara sözlerin başında ve sonunda kullanılır.
- Noktalı virgül (;): Cümle içinde virgülle ayrılmış tür veya takımları ayırmada ve kendisinden sonra açıklama yapılacak cümlelerin önüne konur.
- İki nokta (:): Açıklama yapılacak cümlelerin önüne, karşılıklı konuşmalarda ve matematiksel işlemlerde kullanılır.
- Üç nokta (...): Tamamlanmamış cümlelerin sonunda, benzer örneklerin devam edeceğini belirtmek için ve okuyucunun hayal gücüne bırakılan yerlerde kullanılır.
- Soru işareti (?): Soru cümlelerinin sonunda kullanılır.
- Ünlem işareti (!): Sevinç, üzüntü, şaşkınlık gibi duyguları ifade eden cümlelerin sonunda ve seslenme, hitap sözlerinden sonra kullanılır.
💡 İpucu: Noktalama işaretlerinin kullanım alanlarını iyi öğrenerek metinleri daha doğru ve anlamlı bir şekilde yazabilirsiniz.
