Türkiye'de karstik şekillerin en yaygın olduğu bölge aşağıdakilerden hangisidir?
A) Karadeniz Bölgesi
B) Akdeniz Bölgesi
C) Ege Bölgesi
D) Güneydoğu Anadolu Bölgesi
E) İç Anadolu Bölgesi
Sevgili öğrenciler,
Bu soruda Türkiye'de karstik şekillerin en yaygın olduğu bölgeyi bulmamız isteniyor. Öncelikle "karstik şekiller" kavramını hatırlayalım:
- Karstik şekiller, suda kolayca çözünebilen kayaçların (özellikle kalker yani kireçtaşı, jips yani alçıtaşı ve kaya tuzu) bulunduğu alanlarda, suyun bu kayaçları eritmesiyle oluşan yer şekilleridir.
Bu tür şekillerin oluşabilmesi için iki temel koşul gereklidir:
- Yüzeyde veya yüzeye yakın yerlerde çözünebilen kayaçların (kalker, jips vb.) yaygın olması.
- Yeterli miktarda yağışın bulunması.
Şimdi seçenekleri Türkiye'nin coğrafi özellikleri açısından değerlendirelim:
- A) Karadeniz Bölgesi: Bu bölge bol yağış alır ancak baskın kayaç türleri genellikle volkanik ve metamorfik kayaçlardır. Kalker oluşumları sınırlıdır. Bu nedenle karstik şekiller yaygın değildir.
- B) Akdeniz Bölgesi: Bu bölge, özellikle Toros Dağları kuşağı boyunca çok geniş alanlarda kalın kalker (kireçtaşı) tabakalarına sahiptir. Ayrıca Akdeniz iklimi nedeniyle yeterli ve düzenli yağış alır. Bu iki koşulun (geniş kalkerli arazi ve yeterli yağış) bir araya gelmesi, obruk, mağara, polye, uvala, lapya gibi karstik şekillerin Türkiye'de en yaygın ve belirgin olarak görüldüğü bölge olmasını sağlar.
- C) Ege Bölgesi: Ege Bölgesi'nde de bazı karstik oluşumlar (örneğin Pamukkale travertenleri) bulunsa da, Akdeniz Bölgesi'ndeki kadar geniş ve yaygın değildir. Bölgenin genel jeolojik yapısı ve iklimi Akdeniz Bölgesi'ndeki karstlaşma için ideal koşulları sunmaz.
- D) Güneydoğu Anadolu Bölgesi: Bu bölgede de yer yer kalkerli araziler bulunmakla birlikte, bölgenin genel olarak daha kurak iklimi, karstlaşmanın Akdeniz Bölgesi'ndeki kadar etkili olmasını engeller.
- E) İç Anadolu Bölgesi: İç Anadolu Bölgesi'nde jips (alçıtaşı) ve kaya tuzu gibi çözünebilen kayaçlar bulunsa da (örneğin Sivas çevresi), kalker oluşumları Akdeniz Bölgesi'ndeki kadar yaygın değildir ve bölgenin karasal iklimi nedeniyle yağış miktarı da karstlaşma için Akdeniz Bölgesi kadar elverişli değildir.
Bu değerlendirmeler sonucunda, hem geniş kalkerli arazileri hem de yeterli yağış miktarı sayesinde Türkiye'de karstik şekillerin en yaygın olduğu bölgenin Akdeniz Bölgesi olduğu açıkça görülmektedir.
Cevap B seçeneğidir.
