Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı Devleti'nin 18. yüzyılda izlediği siyasetlerden biridir?
A) Fetih politikalarına devam etmek
B) Avrupa'daki gelişmeleri yakından takip etmek ve örnek almak
C) İslam dünyası liderliğini yeniden ele geçirmek
D) Sömürgecilik faaliyetlerine başlamak
E) Merkezi otoriteyi tamamen ortadan kaldırmak
Sevgili öğrenciler, Osmanlı Devleti'nin 18. yüzyıldaki siyasetlerini anlamak için bu dönemin genel özelliklerini ve devletin karşılaştığı zorlukları göz önünde bulundurmalıyız. Bu dönemde Osmanlı Devleti, Avrupa karşısında askeri ve ekonomik olarak gerilemeye başlamış, toprak kayıpları yaşamış ve iç sorunlarla boğuşmuştur. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Fetih politikalarına devam etmek: 18. yüzyıl, Osmanlı Devleti için artık büyük fetihler dönemi değildi. Aksine, devlet mevcut topraklarını koruma ve kaybettiği yerleri geri alma mücadelesi veriyordu. Bu dönemde daha çok savunma ve denge siyaseti ön plandaydı. Dolayısıyla bu seçenek doğru değildir.
- B) Avrupa'daki gelişmeleri yakından takip etmek ve örnek almak: 18. yüzyıl, Osmanlı Devleti'nin Avrupa karşısındaki askeri ve teknolojik geriliğini fark ettiği ve bu geriliği gidermek için reform arayışlarına girdiği bir dönemdir. Özellikle askeri alanda başlayan bu reformlar, Avrupa'dan uzman getirme, Avrupa tarzı okullar açma (Mühendishane-i Bahr-i Hümayun, Mühendishane-i Berri-i Hümayun gibi) ve Avrupa'daki bilimsel ve teknik gelişmeleri takip etme şeklinde kendini göstermiştir. Bu durum, Lale Devri'nden itibaren belirginleşen ve III. Selim döneminde Nizam-ı Cedid hareketleriyle zirveye ulaşan bir politikadır. Bu nedenle, bu seçenek dönemin en belirgin siyasetlerinden birini doğru bir şekilde ifade etmektedir.
- C) İslam dünyası liderliğini yeniden ele geçirmek: Osmanlı Devleti, halifelik unvanını taşıdığı için zaten İslam dünyasının lideri konumundaydı. Ancak 18. yüzyıldaki temel siyaseti, bu liderliği yeniden ele geçirmekten ziyade, iç ve dış sorunlarla başa çıkmak ve Avrupa karşısında gerilemeyi durdurmaktı. Bu seçenek de dönemin öncelikli siyasetini yansıtmamaktadır.
- D) Sömürgecilik faaliyetlerine başlamak: Sömürgecilik, Avrupa devletlerinin coğrafi keşiflerle başlayan ve özellikle 18. ve 19. yüzyıllarda hız kazanan denizaşırı toprak edinme ve kaynak sömürme faaliyetleridir. Osmanlı Devleti'nin böyle bir politikası olmamıştır; aksine, kendisi Avrupa devletlerinin sömürgecilik hedeflerinin hedefi haline gelmiştir. Bu seçenek yanlıştır.
- E) Merkezi otoriteyi tamamen ortadan kaldırmak: Tam tersine, 18. yüzyılda merkezi otoriteyi güçlendirme çabaları vardı. Özellikle ayanların (yerel güç sahipleri) artan etkisi karşısında, devlet merkezi idareyi yeniden tesis etmeye çalışmıştır. Bu seçenek de doğru değildir.
Yukarıdaki açıklamalar ışığında, Osmanlı Devleti'nin 18. yüzyılda izlediği siyasetlerden birinin Avrupa'daki gelişmeleri yakından takip etmek ve örnek almak olduğu açıkça görülmektedir.
Cevap B seçeneğidir.
