Aşağıdakilerden hangisi Lale Devri'nde yapılan yeniliklerden biri değildir?
A) İlk Türk matbaasının kurulması
B) Avrupa'ya elçiler gönderilmesi
C) Tulumbacılar Ocağı'nın kurulması
D) Yeniçeri Ocağı'nın kaldırılması
E) Çiçek aşısının uygulanmaya başlanması
Sevgili öğrenciler, bu soruda Osmanlı İmparatorluğu'nun önemli dönemlerinden biri olan Lale Devri'nde (1718-1730) yapılan yenilikleri bilmemiz gerekiyor. Lale Devri, III. Ahmed döneminde, Nevşehirli Damat İbrahim Paşa'nın sadrazamlığı zamanında, Batı'ya açılma ve kültürel alanda önemli gelişmelerin yaşandığı bir barış dönemidir. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyerek hangisinin bu döneme ait olmadığını bulalım:
- A) İlk Türk matbaasının kurulması: Bu, Lale Devri'nin en bilinen ve en önemli yeniliklerinden biridir. İbrahim Müteferrika ve Said Efendi tarafından 1727 yılında kurulan bu matbaa, Osmanlı'da basılı eserlerin yaygınlaşmasını sağlamıştır. Dolayısıyla bu, Lale Devri'nde yapılan bir yeniliktir.
- B) Avrupa'ya elçiler gönderilmesi: Lale Devri'nde Osmanlı Devleti, Avrupa'daki gelişmeleri yakından takip etmek amacıyla Paris ve Viyana gibi önemli başkentlere geçici elçiler göndermiştir. Yirmisekiz Çelebi Mehmet Efendi'nin Paris'e gönderilmesi ve gözlemlerini aktardığı Sefaretname'si bu dönemin önemli bir örneğidir. Bu da Lale Devri'nin Batı'ya açılma politikasının bir göstergesidir. Dolayısıyla bu, Lale Devri'nde yapılan bir yeniliktir.
- C) Tulumbacılar Ocağı'nın kurulması: İstanbul'da sıkça yaşanan yangınlara karşı, Avrupa'daki örnekler incelenerek ilk modern itfaiye teşkilatı olan Tulumbacılar Ocağı, Lale Devri'nde kurulmuştur. Bu, şehir güvenliği ve düzeni açısından önemli bir adımdır. Dolayısıyla bu, Lale Devri'nde yapılan bir yeniliktir.
- D) Yeniçeri Ocağı'nın kaldırılması: Yeniçeri Ocağı, Osmanlı İmparatorluğu'nda çok daha sonra, 1826 yılında II. Mahmud döneminde "Vaka-i Hayriye" (Hayırlı Olay) adı verilen bir reformla ortadan kaldırılmıştır. Lale Devri (1718-1730) ile Yeniçeri Ocağı'nın kaldırılması arasında yaklaşık bir yüzyıllık bir zaman farkı bulunmaktadır. Bu nedenle, Yeniçeri Ocağı'nın kaldırılması Lale Devri'nde yapılan bir yenilik değildir.
- E) Çiçek aşısının uygulanmaya başlanması: Çiçek hastalığına karşı uygulanan ilkel aşı (variolasyon), Osmanlı toplumunda Lale Devri'nden önce de biliniyordu. Ancak bu dönemde uygulamanın yaygınlaşması ve hatta İngiliz elçisinin eşi Lady Mary Wortley Montagu aracılığıyla Avrupa'ya tanıtılması söz konusu olmuştur. Bu da Lale Devri'nin sağlık alanındaki önemli gelişmelerinden biridir. Dolayısıyla bu, Lale Devri'nde yapılan bir yeniliktir.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşıldığı gibi, Yeniçeri Ocağı'nın kaldırılması Lale Devri'nden çok daha sonraki bir döneme aittir.
Cevap D seçeneğidir.
