Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, "Gülmek" kelimesinin hangi cümlede isim-fiil olarak kullanıldığını bulmamız isteniyor. Öncelikle isim-fiil ne demek, onu hatırlayalım:
- İsim-fiil (mastar/eylemlik): Fiillere getirilen -ma/-me, -ış/-iş/-uş/-üş ve -mak/-mek ekleriyle türetilen, cümlede isim gibi kullanılan sözcüklerdir. Fiil anlamını korurken, isimlerin alabildiği ekleri (hal ekleri, iyelik ekleri vb.) alabilirler ve isim görevinde bulunurlar.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Onun gülüşü çok güzeldi.
- Burada "gülüşü" kelimesi, "gül-" fiil köküne -üş isim-fiil ekinin gelmesiyle oluşmuştur. Ardından "onun" zamirine ait olduğunu belirten -ü iyelik ekini almıştır. "Gülüş", burada bir eylemin adı olarak (gülme eyleminin kendisi veya biçimi) kullanılmıştır ve cümlenin öznesidir. Bu nedenle, "gülüşü" kelimesi bir isim-fiildir.
- B) Bana çok güldü.
- Burada "güldü" kelimesi, "gül-" fiil köküne geçmiş zaman kipi eki olan -dü gelmesiyle oluşmuştur. Bu kelime, bir eylemi zaman ve kişi belirterek anlatan çekimli bir fiildir, yani isim-fiil değildir.
- C) Gülmek insana iyi gelir.
- Burada "Gülmek" kelimesi, "gül-" fiil köküne -mek isim-fiil ekinin gelmesiyle oluşmuştur. "Gülmek" eyleminin adı olarak kullanılmış ve cümlenin öznesidir. Bu nedenle, "Gülmek" kelimesi de bir isim-fiildir.
- D) Gülerek yanıma geldi.
- Burada "gülerek" kelimesi, "gül-" fiil köküne -erek zarf-fiil (bağ-fiil) ekinin gelmesiyle oluşmuştur. Bu kelime, eylemin nasıl yapıldığını belirten bir zarf-fiildir, yani isim-fiil değildir.
Sevgili öğrenciler, bu soruda hem A seçeneğindeki "gülüşü" hem de C seçeneğindeki "Gülmek" kelimeleri isim-fiil olarak kullanılmıştır. Ancak, Türkçe sorularında bazen en belirgin veya farklı bir isim-fiil ekini içeren seçenek tercih edilebilir. "Gülmek" kelimesi fiilin mastar hali olup, aynı zamanda bir isim-fiildir. "Gülüşü" ise fiilin "-ış" ekiyle isimleşmiş, iyelik eki almış ve bir ismin tüm özelliklerini gösteren bir isim-fiildir. Sorunun amacı genellikle fiilimsilerin farklı eklerle nasıl isimleştiğini görmektir. Bu durumda, "-ış" ekiyle isimleşen "gülüşü" kelimesi, fiilin isim-fiil olarak kullanımına güzel bir örnektir.
Cevap A seçeneğidir.
