5. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde zincirleme isim tamlaması, belirtili isim tamlaması içinde tamlanan görevinde kullanılmıştır?
A) Çocuğun bisikletinin tekerleği patlamış
B) Müzenin giriş kapısının anahtarı kayıp
C) Şehrin en yüksek binasının çatısı
D) Öğrencinin defterinin kapağı yırtılmış
Haydi, bu dil bilgisi sorusunu eğlenceli bir şekilde çözelim!
🔍 Öncelikle soruyu dikkatlice okuyalım ve zincirleme isim tamlaması ile belirtili isim tamlaması kavramlarını hatırlayalım. Zincirleme isim tamlaması en az üç ismin birbirine bağlanmasıyla oluşur (örneğin, "okul bahçesinin duvarı"). Belirtili isim tamlaması ise hem tamlayanın hem de tamlananın ek aldığı tamlamadır (örneğin, "öğrencinin kitabı").
📚 A seçeneğini inceleyelim: "Çocuğun bisikletinin tekerleği patlamış." Burada "çocuğun bisikleti" belirtili isim tamlamasıdır ve "bisikletinin tekerleği" zincirleme isim tamlamasıdır. Ancak zincirleme isim tamlaması (bisikletinin tekerleği) cümlenin öznesi görevindedir, belirtili isim tamlamasının (çocuğun bisikleti) tamlananı DEĞİLDİR.
🔑 B seçeneğine bakalım: "Müzenin giriş kapısının anahtarı kayıp." Burada "müzenin giriş kapısı" bir zincirleme isim tamlamasıdır. Bu zincirleme isim tamlaması, "müzenin giriş kapısının anahtarı" yapısında, belirtili isim tamlamasının ("müzenin giriş kapısının anahtarı") tamlananı görevindedir. Yani, "müzenin giriş kapısı" tamlanan görevinde kullanılmıştır.
🏢 C seçeneğini değerlendirelim: "Şehrin en yüksek binasının çatısı". Burada "şehrin en yüksek binası" zincirleme isim tamlamasıdır. Zincirleme isim tamlaması ("şehrin en yüksek binası"), "şehrin en yüksek binasının çatısı" belirtili isim tamlamasının tamlayanı görevindedir.
📝 D seçeneğine göz atalım: "Öğrencinin defterinin kapağı yırtılmış." Burada "öğrencinin defteri" belirtili isim tamlamasıdır ve "defterinin kapağı" da bir belirtili isim tamlamasıdır. "Öğrencinin defterinin kapağı" zincirleme isim tamlamasıdır ancak belirtili isim tamlaması içinde tamlanan görevinde değildir.
