Sürat ve hız Test 1

Bir öğrenci, "Hızlı giden her cismin sürati de fazladır." şeklinde bir ifade kullanıyor. Bu ifade genellikle doğru olsa da, bazı özel durumlarda yanıltıcı olabilir. Aşağıdaki durumlardan hangisi bu yanıltıcı duruma bir örnek teşkil eder?

A) Bir kuşun rüzgara karşı uçması.
B) Bir arabanın düz bir yolda sabit hızla ilerlemesi.
C) Bir bisikletlinin başlangıç noktasından uzaklaşıp tekrar aynı noktaya dönmesi.
D) Bir roketin uzaya fırlatılması.

Hadi gel, bu ilginç soruyu adım adım çözelim ve neden C seçeneğinin doğru olduğunu anlayalım!

• 🧭 Öncelikle soruyu anlamaya çalışalım. Soru, hızın fazla olmasının süratin de fazla olduğu anlamına gelmediği bir durum istiyor bizden. Yani, cisim hızlı hareket etse bile sürati düşük olabilir.
• A) Bir kuşun rüzgara karşı uçması: 🐦 Rüzgara karşı uçan bir kuş düşünelim. Kuş hızlı uçmaya çalışsa bile, rüzgarın etkisiyle yer değiştirmesi (yani sürati) az olabilir. Ama bu durum, hız ve süratin farklı olabileceğine iyi bir örnek değil. Çünkü burada rüzgar da işin içine giriyor.
• B) Bir arabanın düz bir yolda sabit hızla ilerlemesi: 🚗 Eğer bir araba düz bir yolda sabit hızla ilerliyorsa, hızı ne kadar fazlaysa sürati de o kadar fazladır. Bu durum, hız ve süratin doğru orantılı olduğu tipik bir örnektir.
• C) Bir bisikletlinin başlangıç noktasından uzaklaşıp tekrar aynı noktaya dönmesi: 🚴 İşte bu! Bir bisikletli düşünelim. Başlangıç noktasından uzaklaşıyor, sonra geri dönüp aynı noktaya geliyor. Diyelim ki bu hareketi 1 saatte yaptı. Bisikletlinin hızı (anlık olarak ne kadar hızlı gittiği) yüksek olabilir. Ancak, yer değiştirmesi sıfır olduğu için sürati de sıfırdır! Çünkü sürat, toplam yer değiştirmenin toplam zamana oranıdır: $\text{Sürat} = \frac{\text{Toplam Yer Değiştirme}}{\text{Toplam Zaman}}$. Bu tam olarak aradığımız yanıltıcı durum.
• D) Bir roketin uzaya fırlatılması: 🚀 Roket fırlatılırken hem hızı artar, hem de yer değiştirmesi sürekli olarak artar. Bu durumda, hızı arttıkça sürati de artar. Yani, hız ve sürat paralel bir şekilde artar.
• ✅ Doğru Seçenek C'dir.