Aşağıdakilerden hangisi Türkiye'deki platoların ortak özelliklerinden biri değildir?
A) Genellikle akarsular tarafından derin vadilerle parçalanmış olmaları
B) Ortalama yükseltilerinin fazla olması
C) Tarım ve hayvancılık faaliyetleri için uygun alanlar oluşturmaları
D) Volkanik arazilerde yaygın olarak bulunmaları
E) Yer şekillerinin engebeli olması
Merhaba sevgili öğrenciler!
Türkiye'deki platoların özelliklerini anlamak, coğrafyamızı kavramak için çok önemlidir. Şimdi sorumuzdaki seçenekleri tek tek inceleyelim ve hangisinin platolarımızın ortak özelliklerinden biri olmadığını bulalım:
- A) Genellikle akarsular tarafından derin vadilerle parçalanmış olmaları: Bu, Türkiye'deki platoların en belirgin özelliklerinden biridir. Akarsular, yüksekte yer alan bu düzlükleri zamanla aşındırarak derin ve yer yer kanyon görünümlü vadiler oluşturmuştur. Örneğin, İç Anadolu'daki Kızılırmak Vadisi veya Göksu Kanyonu bu duruma güzel örneklerdir. Bu nedenle, bu ifade ortak bir özelliktir.
- B) Ortalama yükseltilerinin fazla olması: Türkiye, genç oluşumlu ve tektonik hareketlerin etkisiyle yükselmiş bir ülkedir. Dolayısıyla, platolarımız da genel olarak yüksek rakımlarda yer alır. Özellikle Doğu Anadolu'daki Erzurum-Kars Platosu gibi platoların yükseltisi oldukça fazladır. Bu nedenle, bu ifade de ortak bir özelliktir.
- C) Tarım ve hayvancılık faaliyetleri için uygun alanlar oluşturmaları: Platolar, nispeten düz veya hafif eğimli geniş yüzeyleri sayesinde tarım (özellikle tahıl tarımı) ve geniş otlak alanları sayesinde hayvancılık (büyükbaş ve küçükbaş) için oldukça elverişli alanlardır. İç Anadolu ve Doğu Anadolu platoları, bu faaliyetlerin yoğun olarak yapıldığı bölgelerdir. Bu nedenle, bu ifade ortak bir özelliktir.
- D) Volkanik arazilerde yaygın olarak bulunmaları: Türkiye'de Erzurum-Kars ve Ardahan platoları gibi volkanik kökenli platolar bulunsa da, tüm veya yaygın platolarımız volkanik değildir. Örneğin, İç Anadolu'daki Obruk, Cihanbeyli, Haymana platoları tabaka düzlüğü platoları (tektonik yükselme ve aşınma ile oluşmuş) iken, Akdeniz Bölgesi'ndeki Teke ve Taşeli platoları karstik (kireçtaşı gibi eriyebilen kayaçlar üzerinde oluşmuş) platolardır. Dolayısıyla, volkanik kökenli olmak, Türkiye'deki platoların ortak bir özelliği değildir.
- E) Yer şekillerinin engebeli olması: Platolar, genel olarak yüksekte yer alan düzlükler olarak tanımlansa da, akarsular tarafından derin vadilerle parçalandıkları için yer yer oldukça engebeli bir görünüme sahip olabilirler. Yani, tamamen dümdüz değildirler; vadiler ve yamaçlar nedeniyle belirli bir engebe barındırırlar. Bu engebelilik, dağlık bölgelerdeki gibi genel ve yüksek bir engebe olmasa da, platoların parçalanmış yapısından kaynaklanan bir özelliktir. Bu nedenle, bu ifade de bir ölçüde ortak bir özellik olarak kabul edilebilir.
Yukarıdaki açıklamalara baktığımızda, volkanik arazilerde yaygın olarak bulunma özelliğinin, Türkiye'deki platoların tamamı veya büyük çoğunluğu için geçerli olmadığını görüyoruz. Diğer seçenekler ise platolarımızın genel ve yaygın özellikleridir.
Cevap D seçeneğidir.
