Aşağıdakilerden hangisi Türkiye'deki platoların ortak özelliklerinden biri değildir?
A) Akarsular tarafından derin vadilerle parçalanmış olmaları
B) Genellikle tarım ve hayvancılık faaliyetleri için kullanılması
C) Yüksek düzlükler olmaları
D) Volkanik arazilerde yaygın olmaları
E) Ortalama yükseltilerinin fazla olması
Sevgili öğrenciler, bu soruda Türkiye'deki platoların genel özelliklerini anlamamız isteniyor. Platolar, akarsular tarafından derin vadilerle yarılmış, çevresine göre yüksekte kalmış geniş düzlüklerdir. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Akarsular tarafından derin vadilerle parçalanmış olmaları: Bu, platoların en belirgin özelliklerinden biridir. Yükselen arazilerde akarsular, yataklarını derine doğru aşındırarak platoları derin vadilerle parçalar. Türkiye'deki İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu platoları buna güzel örneklerdir. Bu nedenle bu ifade doğrudur.
- B) Genellikle tarım ve hayvancılık faaliyetleri için kullanılması: Platolar, geniş ve nispeten düz alanlar sundukları için tarım (özellikle tahıl tarımı) ve hayvancılık (otlak alanları) için oldukça elverişlidir. Türkiye'nin birçok platosu (Obruk, Cihanbeyli, Haymana, Erzurum-Kars gibi) bu tür ekonomik faaliyetlere ev sahipliği yapar. Bu nedenle bu ifade doğrudur.
- C) Yüksek düzlükler olmaları: Platonun tanımı gereği, çevresine göre yüksekte yer alan geniş ve düz veya hafif engebeli arazilerdir. Türkiye'deki platolar da bu tanıma uyar ve genellikle yüksek rakımlarda bulunurlar. Bu nedenle bu ifade doğrudur.
- D) Volkanik arazilerde yaygın olmaları: Türkiye'de volkanik platolar (örneğin Erzurum-Kars Platosu, Ardahan Platosu) bulunmakla birlikte, Türkiye'deki platoların büyük bir kısmı volkanik kökenli değildir. İç Anadolu'daki birçok plato (Obruk, Cihanbeyli, Bozok, Uzunyayla gibi) tabaka düzlüğü platoları olup, yatay duruşlu tortul tabakaların akarsular tarafından aşındırılması ve yükselmesiyle oluşmuştur. Dolayısıyla, platoların "yaygın olarak" volkanik arazilerde bulunması, Türkiye'deki tüm platolar için ortak bir özellik değildir. Bu nedenle bu ifade yanlıştır.
- E) Ortalama yükseltilerinin fazla olması: Türkiye, ortalama yükseltisi yüksek bir ülkedir ve bu durum platolarına da yansır. Türkiye'deki platolar genellikle deniz seviyesinden oldukça yüksekte yer alır. Örneğin, İç Anadolu platoları 1000-1200 metre, Doğu Anadolu platoları ise 1800-2000 metrenin üzerinde yükseltilere sahiptir. Bu nedenle bu ifade doğrudur.
Yukarıdaki açıklamalara göre, Türkiye'deki platoların ortak özelliklerinden biri olmayan ifade D seçeneğidir.
Cevap D seçeneğidir.
