🎓 10. sınıf fizik 1. dönem 2. yazılı 9. senaryo Test 1 - Ders Notu
Bu ders notu, 10. sınıf fizik dersinin 1. dönem 2. yazılı sınavı için hazırlanmıştır ve genellikle vektörler, bağıl hareket ve nehir problemleri gibi konuları kapsar. Bu notlar, sınavda başarılı olmanıza yardımcı olacak temel bilgileri içermektedir.
📌 Vektörler
Vektörler, yönü ve büyüklüğü olan niceliklerdir. Fizikte kuvvet, hız, ivme gibi birçok büyüklük vektörel olarak ifade edilir.
- Vektörler, bir başlangıç noktası ve bir bitiş noktası olan oklarla gösterilir.
- Vektörlerin büyüklüğü, okun uzunluğu ile doğru orantılıdır.
- Vektörlerin yönü, okun yönü ile belirlenir.
⚠️ Dikkat: Vektörler toplanırken veya çıkarılırken yönleri dikkate alınmalıdır. Aynı yönlü vektörler toplanır, zıt yönlü vektörler çıkarılır.
📌 Vektörlerde İşlemler
Vektörler üzerinde toplama, çıkarma ve skalerle çarpma gibi işlemler yapılabilir.
- Vektörel Toplama: Vektörler uç uca eklenerek bileşke vektör bulunur.
- Vektörel Çıkarma: Bir vektörü çıkarmak, o vektörün tersini eklemekle aynıdır.
- Skalerle Çarpma: Bir vektörü bir skalerle çarpmak, vektörün büyüklüğünü o skalerle çarpmak anlamına gelir. Yönü değiştirmez (eğer skaler negatifse yönü ters çevirir).
💡 İpucu: Bileşke vektörü bulmak için paralelkenar veya üçgen yöntemini kullanabilirsiniz.
📌 Bağıl Hareket
Bağıl hareket, bir gözlemcinin başka bir hareketli cisme göre hareketini tanımlar. Örneğin, hareket halindeki bir trende oturan birinin dışarıyı farklı bir hızda görmesi bağıl harekettir.
- Bağıl hız, gözlemcinin hızından, gözlemlenen cismin hızının çıkarılmasıyla bulunur: $\overrightarrow{V}_{bağıl} = \overrightarrow{V}_{cisim} - \overrightarrow{V}_{gözlemci}$
- Aynı yönde hareket eden iki araç için bağıl hız, hızlar arasındaki farktır.
- Zıt yönde hareket eden iki araç için bağıl hız, hızların toplamıdır.
⚠️ Dikkat: Bağıl hareket problemlerinde, hızların vektörel olarak çıkarılması gerektiği unutulmamalıdır.
📌 Nehir Problemleri
Nehir problemleri, bir teknenin nehirdeki hareketini inceler. Teknenin hızı, suyun akıntı hızı ve kıyıya göre bağıl hızı önemlidir.
- Aynı yönde hareket: Tekne akıntıyla aynı yönde gidiyorsa, kıyıya göre hızı, tekne hızı ile akıntı hızının toplamıdır.
- Zıt yönde hareket: Tekne akıntıya karşı gidiyorsa, kıyıya göre hızı, tekne hızından akıntı hızının çıkarılmasıyla bulunur.
- Dik doğrultuda hareket: Tekne akıntıya dik bir şekilde karşıya geçmeye çalışıyorsa, bileşke hız bulunur.
💡 İpucu: Nehir problemlerinde, tekne ve akıntının hızlarını vektörel olarak düşünmek ve pisagor teoremini kullanmak faydalı olabilir.
