Aşağıdaki formata birebir uyarak, 11. sınıf biyoloji 1. dönem 2. yazılı 7. senaryo Test 1 için konu özetini oluşturun.
🎓 11. sınıf biyoloji 1. dönem 2. yazılı 7. senaryo Test 1 - Ders Notu
Bu ders notu, hücre zarından madde geçişleri, enzimler ve enerji konularını kapsamaktadır. Testte başarılı olmak için bu konulara hakim olmanız önemlidir.
📌 Hücre Zarından Madde Geçişleri
Hücre zarından madde geçişleri, hücrenin canlılığını sürdürebilmesi için hayati öneme sahiptir. Bu geçişler, enerji harcanıp harcanmamasına göre iki ana başlıkta incelenir: Pasif Taşıma ve Aktif Taşıma.
- Pasif Taşıma: Moleküllerin çok yoğun oldukları ortamdan az yoğun oldukları ortama doğru, enerji harcanmadan geçişidir.
- Difüzyon: Maddelerin çok yoğun ortamdan az yoğun ortama geçişidir. Küçük ve yağda çözünen moleküller kolayca geçer.
- Ozmoz: Suyun yarı geçirgen bir zardan, çok yoğun olduğu ortamdan az yoğun olduğu ortama geçişidir.
- Kolaylaştırılmış Difüzyon: Taşıyıcı proteinler aracılığıyla gerçekleşen difüzyondur. Glikoz ve amino asitler gibi büyük moleküller için önemlidir.
- Aktif Taşıma: Moleküllerin az yoğun oldukları ortamdan çok yoğun oldukları ortama doğru, enerji (ATP) harcanarak geçişidir.
- Endositoz: Hücrenin büyük molekülleri zar oluşturarak içeri almasıdır (Fagositoz: Katı, Pinositoz: Sıvı).
- Ekzositoz: Hücrenin büyük molekülleri zarla paketleyerek dışarı atmasıdır.
⚠️ Dikkat: Pasif taşımada enerji harcanmazken, aktif taşımada enerji harcanır. Ozmoz sadece suyun geçişidir!
📌 Enzimler
Enzimler, biyolojik katalizörlerdir. Yani, kimyasal tepkimeleri hızlandırırlar ancak tepkimeden değişmeden çıkarlar. Protein yapılıdırlar ve substrata özgüdürler.
- Enzimlerin Yapısı: Basit enzimler sadece proteinden oluşurken, bileşik enzimler protein (apoenzim) ve yardımcı kısımdan (kofaktör veya koenzim) oluşur.
- Enzimlerin Çalışma Mekanizması: Enzimler, substrata aktif bölgeden bağlanır ve reaksiyonu hızlandırır.
- Enzimleri Etkileyen Faktörler: Sıcaklık, pH, substrat konsantrasyonu, enzim konsantrasyonu, inhibitörler ve aktivatörler enzimlerin çalışma hızını etkiler.
- İnhibitörler: Enzimlerin aktivitesini azaltan maddelerdir.
- Aktivatörler: Enzimlerin aktivitesini artıran maddelerdir.
💡 İpucu: Enzimler genellikle "az" ekiyle biter (Örn: Amilaz, Lipaz). Yüksek sıcaklık enzimleri denatüre edebilir!
📌 Enerji (ATP)
ATP (Adenozin Trifosfat), hücrenin enerji para birimidir. Hücredeki enerji gerektiren olaylarda kullanılır. ATP, adenin bazı, riboz şekeri ve üç fosfat grubundan oluşur.
- ATP'nin Yapısı: Adenin + Riboz = Adenozin. Adenozin + 3 Fosfat = ATP.
- ATP'nin Üretimi (Fosforilasyon): ADP'ye bir fosfat grubu eklenerek ATP üretilir.
- ATP'nin Tüketimi (Defosforilasyon): ATP'den bir fosfat grubu koparılarak ADP ve enerji elde edilir.
- ATP'nin Kullanım Alanları: Kas kasılması, sinirsel iletim, aktif taşıma, biyosentez gibi enerji gerektiren olaylarda kullanılır.
📝 Not: ATP, hücre içinde depolanmaz, üretilir ve hemen tüketilir. Her hücre kendi ATP'sini üretir.
