Aşağıdakilerden hangisi Sevr Antlaşması'nın hükümlerinden biri değildir?
A) Osmanlı topraklarının büyük bir bölümünün işgal edilmesi
B) Boğazların uluslararası bir komisyona bırakılması
C) Azınlıklara geniş haklar verilmesi
D) Türk ordusunun güçlendirilmesi
E) Ekonomik denetimin İtilaf Devletleri'ne bırakılması
Sevgili öğrenciler, bu soruda Sevr Antlaşması'nın hükümlerini hatırlamamız ve hangisinin bu antlaşmanın bir maddesi olmadığını bulmamız isteniyor. Sevr Antlaşması, I. Dünya Savaşı sonrasında Osmanlı Devleti'ne dayatılan ve Türk milleti tarafından hiçbir zaman kabul edilmeyen, çok ağır şartlar içeren bir barış antlaşması taslağıydı. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Osmanlı topraklarının büyük bir bölümünün işgal edilmesi: Sevr Antlaşması, Osmanlı Devleti'nin Anadolu'daki topraklarının dahi büyük bir kısmını işgal güçlerine bırakıyor, Doğu Anadolu'da Ermeni ve Kürt devletleri kurulmasını öngörüyor, İzmir ve çevresini Yunanistan'a veriyor, Suriye, Irak, Filistin gibi Arap topraklarını İngiltere ve Fransa'ya bırakıyordu. Bu madde, antlaşmanın temel hükümlerinden biriydi. Dolayısıyla bu, Sevr Antlaşması'nın bir hükmüdür.
- B) Boğazların uluslararası bir komisyona bırakılması: Antlaşmaya göre İstanbul ve Çanakkale Boğazları, tüm devletlerin gemilerine açık olacak ve Osmanlı Devleti'nin hiçbir söz hakkının olmadığı, kendine ait bayrağı ve bütçesi olan uluslararası bir komisyon tarafından yönetilecekti. Bu da Osmanlı Devleti'nin egemenliğini ciddi şekilde kısıtlayan bir maddeydi. Dolayısıyla bu, Sevr Antlaşması'nın bir hükmüdür.
- C) Azınlıklara geniş haklar verilmesi: Sevr Antlaşması, Osmanlı Devleti sınırları içinde yaşayan azınlıklara (Rumlar, Ermeniler vb.) çok geniş haklar tanıyor, hatta bazı bölgelerde özerk yönetimler kurulmasının önünü açıyordu. Bu durum, Osmanlı Devleti'nin iç işlerine karışılmasına zemin hazırlıyor ve ülkenin bütünlüğünü tehdit ediyordu. Dolayısıyla bu, Sevr Antlaşması'nın bir hükmüdür.
- D) Türk ordusunun güçlendirilmesi: Sevr Antlaşması'nın en önemli amaçlarından biri, Osmanlı Devleti'nin savunma gücünü tamamen ortadan kaldırmaktı. Antlaşma, Türk ordusunun asker sayısını 50.700 ile sınırlıyor, ağır silah bulundurmasını yasaklıyor, donanmasını ve hava kuvvetlerini dağıtıyordu. Yani antlaşma, Türk ordusunu güçlendirmeyi değil, tam aksine zayıflatmayı ve etkisiz hale getirmeyi hedefliyordu. Bu nedenle, "Türk ordusunun güçlendirilmesi" Sevr Antlaşması'nın bir hükmü olamaz.
- E) Ekonomik denetimin İtilaf Devletleri'ne bırakılması: Antlaşma, Osmanlı Devleti'nin maliyesini ve ekonomisini İtilaf Devletleri'nin kontrolüne bırakıyordu. Kapitülasyonlar genişletiliyor, Osmanlı bütçesi İtilaf Devletleri'nin denetimine giriyor, gümrük gelirleri ve diğer ekonomik kaynaklar üzerinde kısıtlamalar getiriliyordu. Bu da Osmanlı Devleti'nin ekonomik bağımsızlığını tamamen ortadan kaldırıyordu. Dolayısıyla bu, Sevr Antlaşması'nın bir hükmüdür.
Yukarıdaki incelemelerden de anlaşıldığı gibi, Sevr Antlaşması'nın amacı Osmanlı Devleti'ni parçalamak, zayıflatmak ve egemenliğini ortadan kaldırmaktı. Bu nedenle, Türk ordusunun güçlendirilmesi gibi bir madde bu antlaşmada yer alamazdı.
Cevap D seçeneğidir.
