Millî Mücadele'nin diplomatik başarılarından hangisi, Türkiye'nin bağımsızlığını uluslararası alanda tescil etmiştir?
A) Moskova Antlaşması
B) Gümrü Antlaşması
C) Ankara Antlaşması
D) Lozan Barış Antlaşması
E) Mudanya Ateşkes Antlaşması
Sevgili öğrenciler, bu soru Millî Mücadele dönemindeki diplomatik başarılarımızı ve bunların Türkiye'nin bağımsızlığı üzerindeki etkilerini anlamamızı istiyor. "Bağımsızlığı uluslararası alanda tescil etmek" ifadesi, bir devletin egemenliğinin ve sınırlarının dünya devletleri tarafından resmen tanınması anlamına gelir.
- A) Moskova Antlaşması: 1921 yılında Sovyet Rusya ile imzalanmıştır. Bu antlaşma, TBMM Hükümeti'nin uluslararası alandaki ilk büyük siyasi başarısıdır ve kuzey sınırımızı belirlemiştir. Ancak tüm dünya devletleri nezdinde bağımsızlığımızı tescil eden bir antlaşma değildir.
- B) Gümrü Antlaşması: 1920 yılında Ermenistan ile imzalanmıştır. TBMM Hükümeti'nin imzaladığı ilk uluslararası antlaşmadır ve Doğu Cephesi'ndeki zaferimizi pekiştirmiştir. Doğu sınırımızın bir bölümünü belirlese de, genel bağımsızlığımızın uluslararası tescili niteliğinde değildir.
- C) Ankara Antlaşması: 1921 yılında Fransa ile imzalanmıştır. Güney Cephesi'ndeki savaşı sona erdirmiş ve güney sınırımızın büyük bir kısmını çizmiştir. Fransa'nın TBMM Hükümeti'ni tanıması önemli bir adımdır, ancak tüm uluslararası camia nezdinde bağımsızlık tescili değildir.
- D) Lozan Barış Antlaşması: 1923 yılında İtilaf Devletleri (İngiltere, Fransa, İtalya, Japonya, Yunanistan, Romanya, Yugoslavya) ile imzalanmıştır. Bu antlaşma, Türk Kurtuluş Savaşı'nın askeri ve diplomatik zaferini taçlandırmıştır. Kapitülasyonlar, duyunu umumiye gibi Osmanlı Devleti'nin egemenliğini kısıtlayan tüm unsurları kaldırmış, Türkiye Cumhuriyeti'nin bağımsızlığını, egemenliğini ve toprak bütünlüğünü uluslararası alanda resmen tanımıştır. Yeni Türk devletinin bağımsız bir üyesi olarak dünya sahnesine çıkışını sağlamıştır. Bu nedenle, Türkiye'nin bağımsızlığını uluslararası alanda tescil eden antlaşma budur.
- E) Mudanya Ateşkes Antlaşması: 1922 yılında İtilaf Devletleri ile imzalanmıştır. Bu antlaşma, Türk Kurtuluş Savaşı'nın sıcak çatışma dönemini sona erdirmiş ve Lozan Barış Konferansı'nın toplanmasına zemin hazırlamıştır. Savaşın fiilen bittiğini gösteren bir ateşkes antlaşmasıdır, ancak bir barış antlaşması olmadığı için bağımsızlığımızı uluslararası alanda tescil eden nihai belge değildir.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, Türkiye'nin bağımsızlığını tüm dünya devletleri nezdinde resmen tescil eden, egemenliğini kısıtlayan tüm unsurları ortadan kaldıran ve yeni Türk devletinin uluslararası hukukta yerini almasını sağlayan antlaşma Lozan Barış Antlaşması'dır.
Cevap D seçeneğidir.
