Aşağıdakilerden hangisi Sevr Antlaşması'nın hükümlerinden biri değildir?
A) Doğu Anadolu'da Ermeni ve Kürt devletlerinin kurulması
B) İstanbul'un Türklerde kalması
C) Boğazların uluslararası bir komisyon tarafından yönetilmesi
D) Osmanlı ordusunun sınırlandırılması
E) İzmir ve çevresinin Yunanistan'a verilmesi
Sevr Antlaşması, I. Dünya Savaşı sonrasında İtilaf Devletleri ile Osmanlı İmparatorluğu arasında imzalanması öngörülen, ancak Türk Kurtuluş Savaşı nedeniyle hiçbir zaman tam olarak yürürlüğe girmeyen çok ağır şartlar içeren bir barış antlaşması taslağıdır. Bu antlaşma, Osmanlı Devleti'ni fiilen yok etmeyi amaçlayan hükümler içermekteydi. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Doğu Anadolu'da Ermeni ve Kürt devletlerinin kurulması: Sevr Antlaşması'na göre, Doğu Anadolu'da bağımsız bir Ermenistan devleti kurulacak ve Kürt bölgeleri için de özerklik tanınacak, gelecekte bağımsızlık yolu açılacaktı. Bu, antlaşmanın hükümlerinden biriydi.
- B) İstanbul'un Türklerde kalması: Sevr Antlaşması'nın 36. maddesi, İstanbul'un Osmanlı İmparatorluğu'nun başkenti olarak kalacağını belirtmekle birlikte, bu durumun "Türkiye'nin işbu Antlaşma hükümlerine uyması koşuluyla" geçerli olacağını açıkça ifade ediyordu. Yani, eğer Osmanlı Devleti antlaşma şartlarını yerine getirmezse, İstanbul'un Türklerden alınabileceği tehdidi vardı. Dolayısıyla, İstanbul'un koşulsuz ve güvenceli bir şekilde Türklerde kalması gibi bir hüküm söz konusu değildi; aksine, sürekli bir tehdit altındaydı. Bu nedenle, bu ifade antlaşmanın kesin bir hükmü olarak kabul edilemez.
- C) Boğazların uluslararası bir komisyon tarafından yönetilmesi: Antlaşmaya göre Çanakkale ve İstanbul Boğazları, içinde Türk temsilcisinin bulunmadığı uluslararası bir komisyon tarafından yönetilecek, savaş ve barış zamanında tüm gemilere açık olacaktı. Bu, antlaşmanın önemli hükümlerinden biriydi.
- D) Osmanlı ordusunun sınırlandırılması: Sevr Antlaşması, Osmanlı ordusunun sayısını ve silahlarını ciddi şekilde sınırlayarak, sadece iç düzeni sağlayacak küçük bir jandarma gücüne indiriyordu. Ağır silahlar bulundurması yasaklanıyordu. Bu da antlaşmanın hükümlerinden biriydi.
- E) İzmir ve çevresinin Yunanistan'a verilmesi: Antlaşma, İzmir ve çevresinin beş yıl süreyle Yunanistan'ın idaresine bırakılmasını, bu sürenin sonunda halk oylamasıyla bölgenin geleceğinin belirlenmesini öngörüyordu. Ancak bu, fiilen bölgenin Yunanistan'a bırakılması anlamına geliyordu. Bu da antlaşmanın hükümlerinden biriydi.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, İstanbul'un koşulsuz ve güvenceli bir şekilde Türklerde kalması, Sevr Antlaşması'nın hükümlerinden biri değildir; aksine, bu durum antlaşma şartlarına bağlı ve tehdit altındaydı.
Cevap B seçeneğidir.
