Hakimlik Sınavı Ticaret Hukuku Test 3

Bir çekte, keşideci (K), lehtar (L) lehine 5.000 TL bedelli bir çek keşide etmiştir. Çek, (L) tarafından (M)'ye ciro edilmiştir. (M), çeki ibraz süresi içinde bankaya ibraz etmiş ancak banka karşılıksız olduğu gerekçesiyle ödeme yapmamıştır. Bu durumda (M)'nin başvuru hakları ve sorumlulukları hakkında aşağıdakilerden hangisi doğru değildir?

A) (M), keşideci (K)'ye başvurabilir
B) (M), (L)'ye başvurabilir
C) (M), bankaya karşı çek bedelinin tamamını talep edebilir
D) (M), çekin karşılıksız kalan kısmını bankadan talep edebilir (belirli bir yasal sınıra kadar)

Bu soruda, karşılıksız çıkan bir çek durumunda çek hamilinin (M) başvuru hakları ve bankanın sorumlulukları incelenmektedir. Çek hukukunun temel prensiplerini hatırlayarak seçenekleri değerlendirelim.

• A) (M), keşideci (K)'ye başvurabilir:

  Keşideci (K), çeki düzenleyen ve ödeme taahhüdünde bulunan kişidir. Çek karşılıksız çıktığında, çek hamili (M) doğrudan keşideci (K)'ye başvurarak çek bedelini talep edebilir. Bu hak, çek hukukunun en temel prensiplerinden biridir. Keşideci, çekin ödenmesinden asıl sorumludur. Dolayısıyla bu ifade doğrudur.

• B) (M), (L)'ye başvurabilir:

  (L), çeki (M)'ye ciro eden kişidir. Çek hukukunda, çeki ciro eden kişi, çeki ciro ettiği kişiye karşı çekin ödenmesinden sorumludur. Bu nedenle, (M) çeki karşılıksız çıktığında (L)'ye de başvurarak çek bedelini talep edebilir. Bu ifade de doğrudur.

• C) (M), bankaya karşı çek bedelinin tamamını talep edebilir:

  Banka, çek keşidecisinin hesabında yeterli karşılık bulunmadığında, çek hamiline çek bedelinin tamamını ödemekle yükümlü değildir. Bankanın çek hamiline karşı sorumluluğu, Türk Çek Kanunu'nda belirlenen belirli bir "karşılıksız çek bedeli" ile sınırlıdır (örneğin, 2024 yılı itibarıyla 3.000 TL gibi bir miktar). Bu miktar, hesapta hiç para olmasa bile bankanın ödemek zorunda olduğu asgari tutardır. Banka, çekin tamamından sorumlu değildir. Dolayısıyla, çek bedelinin tamamını bankadan talep edememektedir. Bu ifade yanlıştır.

• D) (M), çekin karşılıksız kalan kısmını bankadan talep edebilir (belirli bir yasal sınıra kadar):

  Türk Çek Kanunu'na göre, çek karşılıksız çıktığında banka, çek hamiline belirli bir yasal sınıra kadar (örneğin, yukarıda bahsedilen 3.000 TL gibi) ödeme yapmak zorundadır. Bu, çekin tamamı karşılıksız olsa bile hamilin mağduriyetini bir nebze gidermek amacıyla getirilmiş bir düzenlemedir. Eğer hesapta çek bedelinden az bir miktar varsa, banka o miktarı öder ve kalan karşılıksız kısım için de yasal sınırı öder. Bu ifade doğrudur.

Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, (M)'nin bankaya karşı çek bedelinin tamamını talep etme hakkı bulunmamaktadır. Bankanın sorumluluğu yasal olarak sınırlıdır.

Cevap C seçeneğidir.