🎓 Tyt Ayt Kurtuluş Savaşı Konu Özeti ve Çözümlü Sorular Test 1 - Ders Notu
Bu ders notu, Kurtuluş Savaşı'nın hazırlık dönemini, cephelerini ve savaşın sonuçlarını kapsamaktadır. Testteki soruları çözerken bu özet size rehberlik edecektir.
📌 Kurtuluş Savaşı'na Hazırlık Dönemi
Mondros Ateşkes Antlaşması'nın ardından başlayan işgaller ve Mustafa Kemal'in Samsun'a çıkışı ile başlayan süreçtir.
- Mustafa Kemal'in Samsun'a çıkışı (19 Mayıs 1919): Amaç, bölgedeki karışıklıkları gidermek ve Türk direnişini örgütlemekti.
- Amasya Genelgesi (22 Haziran 1919): "Vatanın bütünlüğü, milletin istiklali tehlikededir." ifadesiyle Kurtuluş Savaşı'nın gerekçesi belirtilmiştir.
- Erzurum Kongresi (23 Temmuz - 7 Ağustos 1919): Manda ve himaye reddedilmiş, milli sınırlar içinde vatanın bölünmez bir bütün olduğu vurgulanmıştır.
- Sivas Kongresi (4-11 Eylül 1919): Tüm cemiyetler "Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti" adı altında birleştirilmiştir.
- Amasya Protokolü (20-22 Ekim 1919): İstanbul Hükümeti, Temsil Heyeti'ni resmen tanımıştır.
- Son Osmanlı Mebusan Meclisi'nin toplanması ve Misak-ı Milli'nin kabulü (28 Ocak 1920): Milli sınırlar ve bağımsızlık ilkeleri belirlenmiştir.
⚠️ Dikkat: Amasya Genelgesi, Kurtuluş Savaşı'nın amacı, gerekçesi ve yöntemini belirleyen ilk belgedir.
📌 TBMM'nin Açılması ve İlk Faaliyetleri
23 Nisan 1920'de Ankara'da açılan TBMM, milli iradeyi temsil eden en önemli organdır.
- TBMM'nin açılması (23 Nisan 1920): Milli egemenlik ilkesi hayata geçirilmiştir.
- İlk TBMM Başkanı Mustafa Kemal seçilmiştir.
- TBMM'nin temel amaçları: Ülkeyi düşman işgalinden kurtarmak ve bağımsızlığı sağlamaktır.
- Hıyanet-i Vataniye Kanunu'nun çıkarılması: TBMM'ye karşı çıkanları cezalandırmak amacıyla çıkarılmıştır.
💡 İpucu: TBMM'nin açılmasıyla birlikte yeni bir devletin temelleri atılmıştır.
📌 Kurtuluş Savaşı Cepheleri
Kurtuluş Savaşı, Doğu, Güney ve Batı olmak üzere üç ana cephede gerçekleşmiştir.
- Doğu Cephesi: Ermenilerle mücadele edilmiştir. Gümrü Antlaşması ile Doğu Cephesi kapanmıştır.
- Güney Cephesi: Fransızlar ve Ermenilerle mücadele edilmiştir. Düzenli ordu birlikleri bulunmamasına rağmen halkın direnişi etkili olmuştur.
- Batı Cephesi: Yunanlılarla mücadele edilmiştir. Bu cephede düzenli ordu savaşmıştır.
⚠️ Dikkat: Batı Cephesi, Kurtuluş Savaşı'nın en önemli cephesidir ve savaşın kaderini belirlemiştir.
📌 Batı Cephesi Savaşları
Batı Cephesi'nde Yunanlılara karşı yapılan önemli savaşlar şunlardır:
- I. İnönü Savaşı (6-10 Ocak 1921): Düzenli ordunun ilk zaferidir. Teşkilat-ı Esasiye Kanunu kabul edilmiştir.
- II. İnönü Savaşı (23 Mart - 1 Nisan 1921): Yunan ilerleyişi durdurulmuştur.
- Kütahya-Eskişehir Savaşları (Temmuz 1921): Türk ordusu Sakarya Nehri'nin doğusuna çekilmek zorunda kalmıştır.
- Sakarya Meydan Muharebesi (23 Ağustos - 13 Eylül 1921): Türk ordusunun savunma savaşıdır. Mustafa Kemal'e "Gazi" unvanı verilmiştir.
- Büyük Taarruz (26 Ağustos 1922): Türk ordusunun kesin zaferiyle sonuçlanmıştır.
💡 İpucu: Sakarya Meydan Muharebesi, Türk ordusunun son savunma savaşıdır. Büyük Taarruz ise taarruz safhasını başlatmıştır.
📌 Mudanya Ateşkes Antlaşması ve Lozan Barış Antlaşması
Kurtuluş Savaşı'nın askeri safhası Mudanya Ateşkes Antlaşması ile sona ermiş, siyasi safhası ise Lozan Barış Antlaşması ile tamamlanmıştır.
- Mudanya Ateşkes Antlaşması (11 Ekim 1922): Türk ordusunun zaferiyle sonuçlanmıştır. İstanbul, Boğazlar ve Doğu Trakya savaşsız kurtarılmıştır.
- Lozan Barış Antlaşması (24 Temmuz 1923): Türkiye'nin bağımsızlığı uluslararası alanda tanınmıştır. Misak-ı Milli büyük ölçüde gerçekleşmiştir.
⚠️ Dikkat: Lozan Barış Antlaşması, Türkiye Cumhuriyeti'nin tapu senedi olarak kabul edilir.
