Aşağıdakilerden hangisi açık piyasa işlemlerinin (APİ) amaçlarından biri değildir?
A) Para arzını kontrol etmek
B) Faiz oranlarını etkilemek
C) Enflasyonu düşürmek
D) Kamu harcamalarını artırmak
Merhaba sevgili öğrenciler,
Bugün, merkez bankalarının en önemli para politikası araçlarından biri olan Açık Piyasa İşlemleri (APİ) konusunu ve amaçlarını inceleyeceğiz. Soruyu adım adım açıklayarak doğru cevaba ulaşalım.
Öncelikle, Açık Piyasa İşlemleri (APİ) nedir, kısaca hatırlayalım:
- Açık Piyasa İşlemleri, merkez bankasının para arzını ve faiz oranlarını etkilemek amacıyla devlet tahvili, bono gibi menkul kıymetleri piyasadan alıp satmasıdır.
- Merkez bankası tahvil satın aldığında, piyasaya para sürer ve para arzı artar.
- Merkez bankası tahvil sattığında ise piyasadan para çeker ve para arzı azalır.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Para arzını kontrol etmek: Bu, açık piyasa işlemlerinin temel ve doğrudan amaçlarından biridir. Merkez bankası, tahvil alım satımı yaparak bankaların rezervlerini ve dolayısıyla ekonomideki toplam para miktarını (para arzını) doğrudan etkiler. Para arzını artırarak veya azaltarak ekonomik aktiviteyi yönlendirmeye çalışır.
- B) Faiz oranlarını etkilemek: Para arzındaki değişiklikler, bankalararası piyasada fonların maliyetini, yani faiz oranlarını doğrudan etkiler. Merkez bankası para arzını artırdığında faiz oranları düşme eğilimine girerken, para arzını azalttığında faiz oranları yükselme eğilimine girer. Bu da APİ'nin önemli bir amacıdır.
- C) Enflasyonu düşürmek: Enflasyon, genellikle ekonomideki aşırı para arzı ve talepten kaynaklanır. Merkez bankası, enflasyonu düşürmek istediğinde, açık piyasa işlemleriyle piyasadan tahvil satarak para arzını azaltır ve faiz oranlarını yükseltir. Bu durum, tüketimi ve yatırımı yavaşlatarak enflasyonist baskıları azaltmayı hedefler. Dolayısıyla, enflasyonu düşürmek APİ'nin nihai hedeflerinden biridir.
- D) Kamu harcamalarını artırmak: Kamu harcamaları, devletin (hükümetin) bütçe politikasıyla ilgili bir konudur. Bu, maliye politikasının bir aracıdır ve hükümet tarafından belirlenir. Açık piyasa işlemleri ise merkez bankasının para politikası aracıdır. Merkez bankası, doğrudan kamu harcamalarını artırma veya azaltma yetkisine sahip değildir; bu, hükümetin sorumluluğundadır. Merkez bankası, hükümetin harcamalarını finanse etmek için doğrudan para basmaz veya harcama yapmaz; sadece para piyasasını düzenler.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, açık piyasa işlemleri para arzı, faiz oranları ve dolayısıyla enflasyon gibi makroekonomik hedeflere ulaşmak için kullanılır. Kamu harcamalarını artırmak ise maliye politikasının bir parçasıdır ve merkez bankasının APİ araçlarıyla doğrudan ilgili değildir.
Cevap D seçeneğidir.
