KPSS Vatandaşlık: Temel Hak ve Hürriyetler Çıkmış Sorular Test 1

Dernek kurma hürriyeti ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A) Dernek kurmak için izin almak gerekmez.
B) Dernekler, kanuna aykırı amaçlarla kurulamaz.
C) Dernekler, tüzüklerinde belirtilen amaçlar doğrultusunda faaliyet gösterirler.
D) Dernekler, İçişleri Bakanlığı'nın izniyle uluslararası faaliyette bulunabilirler.
E) Dernekler, kamu düzenini bozucu faaliyetlerde bulunabilirler.

Sevgili öğrenciler, bu soru dernek kurma hürriyeti ve derneklerin faaliyetlerine ilişkin temel yasal prensipleri anlamamızı gerektiriyor. Her bir seçeneği dikkatlice inceleyelim:

• A) Dernek kurmak için izin almak gerekmez.

  Bu ifade doğrudur. Türk hukukunda dernek kurma hürriyeti, izin sistemine değil, bildirim sistemine dayanır. Yani, dernek kurmak isteyen kişiler gerekli belgeleri ilgili makama (mülki idare amirliğine) sunarak derneği kurabilirler. Önceden izin alma zorunluluğu yoktur. Bu, Anayasa'da güvence altına alınmış bir haktır.

• B) Dernekler, kanuna aykırı amaçlarla kurulamaz.

  Bu ifade de doğrudur. Dernekler, hukukun genel prensipleri gereği ve Dernekler Kanunu'na göre, suç işlemek, kamu düzenini bozmak veya Anayasa'ya aykırı amaçlar gütmek gibi kanuna aykırı hiçbir amaçla kurulamazlar. Derneklerin amaçları yasalara uygun olmalıdır.

• C) Dernekler, tüzüklerinde belirtilen amaçlar doğrultusunda faaliyet gösterirler.

  Bu ifade de doğrudur. Dernekler, kuruluş aşamasında hazırladıkları ve resmiyet kazandırdıkları tüzüklerinde derneğin amacını, faaliyet alanlarını, organlarını ve işleyişini açıkça belirtirler. Derneklerin tüm faaliyetleri bu tüzükte belirlenen amaç ve esaslara uygun olmak zorundadır.

• D) Dernekler, İçişleri Bakanlığı'nın izniyle uluslararası faaliyette bulunabilirler.

  Bu ifade doğrudur. Dernekler, uluslararası alanda faaliyet göstermek, yurt dışındaki dernek veya kuruluşlarla işbirliği yapmak, yurt dışında şube veya temsilcilik açmak gibi uluslararası faaliyetler için Dernekler Kanunu'nda belirtilen usul ve esaslara uygun olarak İçişleri Bakanlığı'ndan izin almak zorundadırlar. Bu, uluslararası ilişkilerin düzenlenmesi ve denetlenmesi amacıyla getirilmiş yasal bir hükümdür.

• E) Dernekler, kamu düzenini bozucu faaliyetlerde bulunabilirler.

  Bu ifade kesinlikle yanlıştır. Dernekler, kanunlara ve kamu düzenine uygun bir şekilde faaliyet göstermek zorundadırlar. Kamu düzenini bozucu, şiddeti teşvik edici, suç işlemeye yöneltici veya Anayasal düzeni yıkmaya yönelik hiçbir faaliyette bulunamazlar. Böyle bir durumda derneğin faaliyetleri durdurulabilir, hatta dernek kapatılabilir. Dernek kurma hürriyeti, sınırsız bir hürriyet olmayıp, kamu düzeni, genel ahlak, suç işlenmesinin önlenmesi gibi meşru sınırlamalara tabidir.

Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, derneklerin kamu düzenini bozucu faaliyetlerde bulunması yasalara aykırıdır ve kabul edilemez. Bu nedenle yanlış olan ifade E seçeneğidir.

Cevap E seçeneğidir.