Sevgili öğrenciler, bu soruda akarsuların oluşturduğu yeryüzü şekillerinden hangisinin aşınım (erozyon) sonucu oluşmadığını bulmamız isteniyor. Akarsular, yeryüzünü hem aşındırarak (erozyon) hem de taşıdıkları malzemeyi biriktirerek (birikim) şekillendirirler. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Vadi: Akarsular, yataklarını ve yamaçlarını aşındırarak vadileri oluşturur. Bu, doğrudan bir aşınım şeklidir. Akarsu, aktığı zemini ve çevresini zamanla derine ve yana doğru aşındırır.
- B) Dev Kazanı: Şelalelerin döküldüğü yerlerde, suyun şiddetli aşındırması ve taşıdığı taşların dönerek oyma yapması sonucu oluşan derin çukurluklardır. Bu da bir aşınım şeklidir.
- C) Peneplen: Uzun süreli ve şiddetli aşınım süreçleri sonucunda, yüksek dağlık alanların neredeyse deniz seviyesine kadar aşındırılarak düzleşmesiyle oluşan geniş ve hafif dalgalı düzlüklerdir. Peneplenler, aşınım döngüsünün son evresini temsil eder ve tamamen aşınım ürünüdür.
- D) Delta: Akarsuların taşıdığı alüvyonların (kum, kil, çakıl gibi malzemeler) denize veya göle döküldüğü ağız kısmında, akarsu hızının azalmasıyla biriktirilmesi sonucu oluşan üçgen veya yelpaze şeklindeki düzlüklerdir. Delta, akarsuyun taşıdığı malzemeyi biriktirmesiyle (depozisyon) oluşur, aşındırmasıyla değil.
Bu durumda, vadi, dev kazanı ve peneplen aşınım (erozyon) sonucu oluşurken, delta birikim (depozisyon) sonucu oluşur.
Cevap D seçeneğidir.
