Sevgili öğrenciler, bu soruda rüzgarların etkili olduğu kurak ve yarı kurak bölgelerde, kayaçların farklı direnç göstermesi sonucu oluşan bir yeryüzü şekli sorulmaktadır. Bu tür bölgelerde rüzgar, önemli bir dış kuvvet olarak yeryüzünü şekillendirir.
- Rüzgar Erozyonu ve Aşındırma: Kurak ve yarı kurak bölgelerde bitki örtüsü zayıf olduğu için rüzgar, taşıdığı kum ve toz tanecikleriyle kayaçlara çarparak aşındırma (abrazyon) yapar. Bu aşındırma süreci, kayaçların farklı sertlikte olmasına göre farklı şekillerde ilerler.
- Kayaçların Farklı Direnci: Bir kayaç kütlesi içinde, alt kısımlar genellikle rüzgarın taşıdığı kum taneciklerinin yoğun olarak çarptığı seviyede bulunur. Bu seviyedeki daha yumuşak veya daha az dirençli kayaçlar, rüzgarın aşındırmasına karşı daha savunmasızdır. Üst kısımlar ise genellikle daha sert veya rüzgarın taşıdığı kum taneciklerinin daha az yoğun çarptığı yerler olabilir.
- Mantar Kaya Oluşumu: Rüzgarın taşıdığı kum tanecikleri, genellikle yerden belirli bir yüksekliğe kadar yoğunlaşır. Bu nedenle, bir kaya kütlesinin alt kısımları, üst kısımlarına göre daha fazla aşınır. Zamanla, kaya kütlesinin alt kısmı incelir ve üst kısmı daha geniş kalır. Bu durum, bir mantara benzeyen bir şekil ortaya çıkarır. Bu yeryüzü şekline "mantar kaya" denir ve özellikle çöllerde sıkça rastlanır.
- A) Tombolo: Bir adayı karaya veya başka bir adaya bağlayan kıyı okudur. Rüzgar aşındırmasıyla oluşan bir çöl şekli değildir.
- C) Moren: Buzulların taşıyıp biriktirdiği malzemelerden oluşan yeryüzü şeklidir. Rüzgarla veya çöl ortamıyla ilgisi yoktur.
- D) Haliç: Akarsu ağızlarının gelgit etkisiyle genişlemesi sonucu oluşan bir kıyı tipidir. Rüzgar aşındırmasıyla oluşan bir çöl şekli değildir.
Bu açıklamalar ışığında, rüzgarların etkili olduğu kurak bölgelerde, kayaçların farklı direnç göstermesi sonucu oluşan ve çöllerde görülen yeryüzü şekli mantar kayadır.
Cevap B seçeneğidir.
