Sevgili öğrenciler, bu soruda buzul aşındırması sonucu oluşan yeryüzü şekillerini ve buzul biriktirmesi sonucu oluşanları ayırt etmemiz isteniyor. Buzullar, hareket ederken hem yeryüzünü aşındırır (oyar, törpüler) hem de taşıdığı malzemeleri biriktirir. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Hörgüç kaya: Buzulların hareket ederken karşılaştığı dirençli kayaları bir taraftan aşındırıp pürüzsüzleştirmesi, diğer taraftan ise kopararak pürüzlü bırakması sonucu oluşan, deve hörgücüne benzeyen asimetrik kaya kütleleridir. Bu, tamamen buzul aşındırması (erozyonu) ile oluşur.
- B) Sirk gölü: Buzulların dağların yüksek kesimlerinde, yamaçları aşındırarak oluşturduğu, koltuk veya amfi tiyatroya benzeyen çukurluklara "sirk" denir. Bu sirklerin içine buzul erimesiyle su dolması sonucu oluşan göllere "sirk gölü" denir. Sirklerin kendisi buzul aşındırması ile oluştuğu için, sirk gölleri de dolaylı olarak buzul aşındırmasıyla ilişkilidir.
- C) Moren: Buzulların hareket ederken kopardığı, taşıdığı ve biriktirdiği çeşitli boyutlardaki (kil, kum, çakıl, blok) malzemelere "moren" denir. Buzul eridiğinde bu malzemeler yığıntılar halinde kalır ve moren setleri, moren depoları gibi şekiller oluşturur. Moren, buzulun taşıdığı malzemeyi biriktirmesi (depozisyon) sonucu oluşan bir yeryüzü şeklidir, aşındırması sonucu değil.
- D) Buzul vadisi: Akarsuların oluşturduğu "V" şeklindeki vadilerin, içinden geçen buzullar tarafından aşındırılarak tabanının genişletilmesi ve yamaçlarının dikleştirilmesi sonucu "U" şeklini almasıyla oluşan vadilerdir. Bu, buzulun güçlü aşındırma (erozyon) faaliyetinin bir sonucudur.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşıldığı gibi, Hörgüç kaya, Sirk gölü (sirk çukuru nedeniyle) ve Buzul vadisi buzul aşındırması sonucu oluşurken, Moren buzul biriktirmesi sonucu oluşan bir yeryüzü şeklidir.
Cevap C seçeneğidir.
