8. Sınıf Fen Bilimleri 1. Dönem 2. Yazılı 4. Senaryo Test 2

Bezelyelerde sarı tohum geni (S), yeşil tohum geni (s)'ye baskındır. Heterozigot (Ss) iki bezelye bitkisinin çaprazlanması sonucu oluşan yavruların genotip ve fenotip oranları aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

A) Genotip: %25 SS, %50 Ss, %25 ss; Fenotip: %75 Sarı, %25 Yeşil
B) Genotip: %50 SS, %25 Ss, %25 ss; Fenotip: %50 Sarı, %50 Yeşil
C) Genotip: %25 SS, %25 Ss, %50 ss; Fenotip: %50 Sarı, %50 Yeşil
D) Genotip: %75 SS, %25 Ss, %0 ss; Fenotip: %75 Sarı, %25 Yeşil

Bu soruda, bezelyelerde tohum rengi kalıtımını inceleyeceğiz. Genetik problemlerini çözerken adım adım ilerlemek, doğru sonuca ulaşmanın en iyi yoludur. Haydi başlayalım!

• 1. Adım: Genleri ve Baskınlık Durumunu Belirleyelim

  Soruda bize sarı tohum geni (S)'nin, yeşil tohum geni (s)'ye baskın olduğu belirtilmiş. Bu, bir bezelye bitkisinde en az bir tane 'S' geni varsa, tohum renginin sarı olacağı anlamına gelir. Yeşil tohum rengi ise sadece iki tane 's' geni bir araya geldiğinde (ss) ortaya çıkar.

• 2. Adım: Ata Bireylerin Genotiplerini Yazalım

  Soruda, "Heterozigot (Ss) iki bezelye bitkisinin çaprazlanması" deniyor. Heterozigot demek, bir karakter için farklı iki alel taşıyan birey demektir. Yani, her iki ata bezelye bitkisinin genotipi de Ss'dir.

• 3. Adım: Ata Bireylerin Oluşturacağı Gametleri (Üreme Hücrelerini) Belirleyelim

  Her bir ata birey (Ss), mayoz bölünme ile gamet oluştururken, sahip olduğu genlerin yarısını gametlerine aktarır. Bir Ss bireyi, %50 ihtimalle 'S' genini taşıyan bir gamet, %50 ihtimalle de 's' genini taşıyan bir gamet oluşturur.

  Yani, 1. Ata (Ss) $\rightarrow$ S ve s gametleri

  2. Ata (Ss) $\rightarrow$ S ve s gametleri

• 4. Adım: Çaprazlamayı Gerçekleştirelim (Punnett Karesi Kullanarak)

  Yavruların olası genotiplerini ve oranlarını bulmak için Punnett karesi kullanabiliriz. Bu kare, ata bireylerden gelen gametlerin rastgele birleşme ihtimallerini gösterir.

  
             S   s
          S | SS | Ss |
          s | Ss | ss |
          

  Karedeki her bir kutucuk, olası bir yavru genotipini temsil eder. Toplam 4 olası birleşim vardır.

• 5. Adım: Yavruların Genotip Oranlarını Hesaplayalım

  Punnett karesine baktığımızda:

  SS genotipine sahip yavru sayısı: 1

  Ss genotipine sahip yavru sayısı: 2

  ss genotipine sahip yavru sayısı: 1

  Toplam yavru sayısı: 4

  Bu durumda genotip oranları şöyledir:

  %25 SS ($1/4$)

  %50 Ss ($2/4$)

  %25 ss ($1/4$)

• 6. Adım: Yavruların Fenotip Oranlarını Hesaplayalım

  Fenotip, bir canlının dış görünüşüdür. Baskınlık durumunu göz önünde bulundurarak fenotipleri belirleyelim:

  SS genotipli bezelyeler: Sarı tohumlu (S geni baskın)

  Ss genotipli bezelyeler: Sarı tohumlu (S geni baskın)

  ss genotipli bezelyeler: Yeşil tohumlu (s geni çekinik olduğu için sadece iki s geni bir araya geldiğinde yeşil fenotip ortaya çıkar)

  Şimdi fenotip oranlarını hesaplayalım:

  Sarı tohumlu yavrular (SS + Ss): $1 + 2 = 3$

  Yeşil tohumlu yavrular (ss): $1$

  Toplam 4 yavrudan 3'ü sarı, 1'i yeşildir. Bu da oran olarak:

  %75 Sarı ($3/4$)

  %25 Yeşil ($1/4$)

• 7. Adım: Seçenekleri Kontrol Edelim

  Bulduğumuz genotip ve fenotip oranları şunlardır:

  Genotip: %25 SS, %50 Ss, %25 ss

  Fenotip: %75 Sarı, %25 Yeşil

  Bu oranlar A seçeneğinde verilenlerle tamamen eşleşmektedir.

Cevap A seçeneğidir.