Aşağıdaki olaylardan hangisi maddenin ısı alarak hal değiştirmesine bir örnektir?
A) Yağmur damlalarının oluşması
B) Erimekte olan buzun suya dönüşmesi
C) Cam bardağın soğuktan çatlaması
D) Sıcak suyun buharlaşması
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, maddenin ısı alarak hal değiştirmesine bir örnek arıyoruz. Öncelikle, "hal değiştirme" ne demek ve "ısı alarak" ne anlama geliyor, bunları hatırlayalım:
- Hal değiştirme: Maddenin katı, sıvı veya gaz halleri arasında geçiş yapmasıdır. Örneğin, buzun suya dönüşmesi (erime), suyun buhara dönüşmesi (buharlaşma) gibi.
- Isı alarak hal değiştirme: Maddenin daha düşük enerjili bir halden (örneğin katı) daha yüksek enerjili bir hale (örneğin sıvı veya gaz) geçerken çevresinden ısı enerjisi almasıdır. Bu tür olaylara "endotermik" olaylar denir.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Yağmur damlalarının oluşması: Bu olay, havadaki su buharının (gaz halindeki su) soğuyarak sıvı hale (yağmur damlası) dönüşmesidir. Bu olaya "yoğuşma" denir. Yoğuşma sırasında madde çevresine ısı verir, yani ısı almaz. Bu nedenle A seçeneği doğru değildir.
- B) Erimekte olan buzun suya dönüşmesi: Bu olay, katı haldeki buzun sıvı haldeki suya dönüşmesidir. Bu olaya "erime" denir. Erime sırasında buz, çevresinden ısı enerjisi alır ve bu ısıyı kullanarak katı halden sıvı hale geçer. Buz erirken sıcaklığı sabit kalır (0°C), aldığı tüm enerji hal değiştirmek için kullanılır. Bu, tam da aradığımız "ısı alarak hal değiştirme" örneğidir.
- C) Cam bardağın soğuktan çatlaması: Bu olay, maddenin hal değiştirmesiyle ilgili değildir. Camın ani sıcaklık değişimleri nedeniyle genleşme ve büzülme farklılıklarından kaynaklanan bir fiziksel gerilme ve kırılma olayıdır. Bu nedenle C seçeneği doğru değildir.
- D) Sıcak suyun buharlaşması: Buharlaşma olayı da sıvının (su) gaz hale (su buharı) geçerken çevreden ısı almasıyla gerçekleşen bir hal değişimidir. Yani buharlaşma da endotermik bir olaydır. Ancak, soruda verilen seçenekler arasında, katı halden sıvı hale geçişte (erime) maddenin çevreden ısı alarak hal değiştirmesi, bu tür sorular için en temel ve açıklayıcı örneklerden biridir. Buzun erimesi, ısı alımının hal değişimi üzerindeki etkisini çok net gösteren klasik bir örnektir.
Yukarıdaki açıklamalara göre, maddenin ısı alarak hal değiştirmesine en uygun ve net örnek erimekte olan buzun suya dönüşmesidir.
Cevap B seçeneğidir.
