Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, bir öğrencinin elodea bitkisi kullanarak fotosentez hızını etkileyen bir faktörü nasıl incelediğini ve hangi faktörü gözlemlemek istediğini anlamaya çalışacağız. Bilimsel deneylerde, bir faktörün etkisini doğru bir şekilde ölçebilmek için diğer tüm faktörleri sabit tutmak (kontrol etmek) çok önemlidir. Şimdi deney düzeneklerini adım adım inceleyelim:
- Fotosentez Nedir?
Fotosentez, bitkilerin güneş ışığı enerjisini kullanarak karbondioksit ve suyu glikoza (besin) ve oksijene dönüştürdüğü hayati bir süreçtir. Bu sürecin hızı birçok faktörden etkilenir: ışık şiddeti, sıcaklık, karbondioksit miktarı ve su miktarı gibi.
- Deney Düzeneklerini İnceleyelim:
Öğrenci iki farklı deney düzeneği hazırlamıştır:
- I. Düzenek: $25$ °C sıcaklıkta, $20$ cm mesafeden bir ışık kaynağı ile aydınlatılan elodea bitkisi.
- II. Düzenek: $25$ °C sıcaklıkta, $40$ cm mesafeden aynı ışık kaynağı ile aydınlatılan elodea bitkisi.
- Sabit Tutulan (Kontrol Edilen) Faktörler:
Bir deneyde, incelenen faktör dışındaki tüm diğer faktörler sabit tutulmalıdır ki sonuçlar güvenilir olsun. Bu düzeneklerde sabit tutulan faktörlere bakalım:
- Sıcaklık: Her iki düzenekte de sıcaklık $25$ °C olarak belirtilmiştir. Yani sıcaklık sabit tutulmuştur.
- Işık Kaynağı: Her iki düzenekte de "aynı ışık kaynağı" kullanıldığı belirtilmiştir.
- Bitki Türü: Her iki düzenekte de elodea bitkisi kullanılmıştır.
- Değiştirilen (Bağımsız) Faktör:
Öğrencinin etkisini gözlemlemek istediği faktör, düzenekler arasında farklı olan faktördür. Bu düzeneklerde farklı olan tek şey ışık kaynağının bitkiye olan mesafesidir:
- I. Düzenekte ışık mesafesi $20$ cm.
- II. Düzenekte ışık mesafesi $40$ cm.
- Mesafe ve Işık Şiddeti İlişkisi:
Bir ışık kaynağına olan mesafe arttıkça, ışığın şiddeti (yoğunluğu) azalır. Yani, $20$ cm mesafeden gelen ışık, $40$ cm mesafeden gelen ışıktan daha şiddetlidir. Öğrenci, ışık kaynağının mesafesini değiştirerek aslında bitkiye ulaşan ışığın şiddetini değiştirmektedir.
- Sonuç:
Öğrenci, diğer tüm faktörleri (sıcaklık, karbondioksit miktarı, su miktarı) sabit tutarak sadece ışık kaynağının mesafesini değiştirmiş ve dolayısıyla bitkiye ulaşan ışığın şiddetini değiştirmiştir. Bu nedenle, öğrenci fotosentez hızını etkileyen ışık şiddeti faktörünün etkisini gözlemlemek istemektedir.
Cevap C seçeneğidir.
