7. sınıf türkçe 2. dönem 1. yazılı 1. Senaryo Test 1

🎓 7. sınıf türkçe 2. dönem 1. yazılı 1. Senaryo Test 1 - Ders Notu

Sevgili öğrenciler, bu ders notu "7. sınıf türkçe 2. dönem 1. yazılı 1. Senaryo Test 1" için size yol gösterecek temel konuları kapsar. Sınavda başarılı olmak için fiilimsiler, cümlede anlam, anlatım bozuklukları, yazım kuralları ve paragrafta anlam konularına iyi çalışmalısınız. Hadi başlayalım! 🚀

📌 Fiilimsiler (Eylemsiler)

Fiil kök veya gövdelerine belirli ekler getirilerek oluşturulan, fiilin özelliklerini tam olarak göstermeyen, ancak cümle içinde isim, sıfat veya zarf görevi üstlenen sözcüklerdir. Fiilimsiler, fiiller gibi kip ve kişi eki almaz, olumsuzluk eki (-ma, -me) alabilirler.

• İsim-fiil (Mastar): Fiile "-ma, -ış, -mak" ekleri getirilerek yapılır. Cümlede isim gibi kullanılır.
• Örnek: Kitap okumayı çok severim. (Okuma: isim-fiil)
• Sıfat-fiil (Ortaç): Fiile "-an, -ası, -mez, -ar, -dik, -ecek, -miş" ekleri getirilerek yapılır. Bir ismi niteler veya adlaşmış sıfat-fiil olarak isim görevinde kullanılır.
• Örnek: Gelecek günler güzel olacak. (Gelecek: sıfat-fiil)
• Örnek: Tanıdıkları selamladı. (Tanıdık: adlaşmış sıfat-fiil)
• Zarf-fiil (Bağ-fiil, Ulaç): Fiile "-ken, -alı, -esiye, -madan, -ince, -ip, -arak, -dıkça, -r...mez, -casına, -a...a, -maxızın" gibi ekler getirilerek yapılır. Cümlede zarf görevinde bulunur, fiili veya fiilimsiyi zaman ya da durum yönünden belirtir.
• Örnek: Koşarak yanıma geldi. (Koşarak: zarf-fiil)

⚠️ Dikkat: Bazı fiilimsi ekleri zamanla kalıplaşarak bir varlığın veya kavramın adı olabilir. Bunlara "kalıcı ad" denir ve fiilimsi sayılmazlar. (Örn: dondurma, çakmak, dolma)

💡 İpucu: Fiilimsileri bulurken önce yüklemi (çekimli fiili) belirleyin, sonra diğer fiil kökenli sözcüklere bakın ve eklerini kontrol edin.

📌 Cümlede Anlam İlişkileri

Cümleler arasında veya cümlelerin kendi içinde taşıdığı anlam özellikleridir. Bu ilişkiler, bir metni anlamak ve yorumlamak için çok önemlidir.

• Neden-Sonuç Cümleleri: Bir eylemin hangi gerekçeyle yapıldığını bildiren cümlelerdir. "Niçin?" sorusuna cevap verir.
• Örnek: Yağmur yağdığı için dışarı çıkamadık. (Çıkamama nedeni: yağmur yağması)
• Amaç-Sonuç Cümleleri: Bir eylemin hangi amaçla yapıldığını bildiren cümlelerdir. "Hangi amaçla?" sorusuna cevap verir.
• Örnek: Sınavı kazanmak için çok çalıştı. (Çalışma amacı: sınavı kazanmak)
• Koşul-Sonuç Cümleleri: Bir eylemin gerçekleşmesinin başka bir eylemin gerçekleşmesine bağlı olduğunu bildiren cümlelerdir. "-se, -sa" eki veya "ancak, üzere, mi" gibi sözcüklerle kurulur.
• Örnek: Erken gelirsen, sinemaya gideriz. (Sinemaya gitme koşulu: erken gelmek)
• Karşılaştırma Cümleleri: İki veya daha fazla varlık, kavram ya da durum arasındaki benzerlik veya farklılıkları ortaya koyan cümlelerdir. "Daha, en, kadar, göre" gibi sözcükler kullanılır.
• Örnek: Bu kitap diğerlerinden daha sürükleyici.
• Öznel ve Nesnel Yargılar:
• Öznel Yargı: Kişisel duygu ve düşünceleri içeren, doğruluğu veya yanlışlığı kanıtlanamayan ifadelerdir.
• Örnek: Bence en güzel renk mavidir.
• Nesnel Yargı: Kişisel görüşlerden uzak, doğruluğu veya yanlışlığı kanıtlanabilir, herkesçe kabul gören ifadelerdir.
• Örnek: Türkiye'nin başkenti Ankara'dır.
• Doğrudan ve Dolaylı Anlatım:
• Doğrudan Anlatım: Bir başkasının sözünü hiç değiştirmeden, olduğu gibi aktarmaktır. Genellikle tırnak içinde verilir.
• Örnek: Öğretmen "Derslerinize düzenli çalışın." dedi.
• Dolaylı Anlatım: Bir başkasının sözünü kendi cümlelerimizle, anlamını bozmadan aktarmaktır. Genellikle "-dığını, -diğini, -eceğini, -acağını" gibi eklerle biter.
• Örnek: Öğretmen derslerine düzenli çalışmamızı söyledi.

💡 İpucu: "İçin" edatı hem neden-sonuç hem de amaç-sonuç cümlelerinde kullanılabilir. Cümleye "hangi amaçla" veya "hangi nedenle" sorusunu sorarak farkı anlayabilirsiniz.

📌 Anlatım Bozuklukları

Cümlelerin açık, anlaşılır, akıcı ve doğru bir şekilde kurulmasını engelleyen hatalardır. Anlamsal ve yapısal olmak üzere iki ana başlıkta incelenir.

• Anlamsal Bozukluklar (Anlama Dayalı):
• Gereksiz Sözcük Kullanımı: Cümlede aynı anlama gelen veya anlamı başka bir sözcükte zaten bulunan kelimelerin kullanılması.
• Örnek: Olasılıkla ihtimal ki gelemem. (Olasılıkla ve ihtimal aynı anlamda)
• Anlamca Çelişen Sözcüklerin Kullanımı: Cümlede birbiriyle çelişen ifadelerin bir arada kullanılması.
• Örnek: Eminim ki bu maçı mutlaka kazanacağız. (Eminim ve mutlaka çelişiyor)
• Sözcüğün Yanlış Anlamda Kullanılması: Bir sözcüğün cümlede kastedilen anlam dışında kullanılması.
• Örnek: Bu olayın fiyatı çok yüksek. (Fiyat yerine bedel/maliyet olmalı)
• Deyim ve Atasözü Yanlışlıkları: Deyim veya atasözünün anlamına uygun kullanılmaması ya da değiştirilmesi.
• Örnek: Gözden düşmek yerine gözden kaçmak demek.
• Mantık ve Sıralama Yanlışlığı: Olayların veya durumların mantık sırasına uymaması.
• Örnek: Bırak patates soymayı, yemek bile yapamaz. (Sıralama yanlış, yemek yapmak daha zor)
• Yapısal Bozukluklar (Dil Bilgisine Dayalı):
• Özne-Yüklem Uyumsuzluğu: Özne ile yüklemin kişi, tekillik-çoğulluk veya çatı bakımından uyumsuz olması.
• Örnek: Çocuklar bahçede oyun oynuyordu. (Oynuyordu yerine oynuyorlardı olmalı)
• Ek Fiil Eksikliği: Özellikle sıralı ve bağlı cümlelerde ek fiilin bazı durumlarda eksik bırakılması.
• Örnek: O zeki, ama çalışkan değildi. (Zekiydi olmalı)
• Tümleç Eksikliği: Cümlede dolaylı tümleç, zarf tümleci veya nesnenin eksik olması.
• Örnek: Arkadaşına yardım etti ve sevindi. (Arkadaşına yardım etti ve o sevindi olmalı)
• Tamlama Yanlışlıkları: İsim veya sıfat tamlamalarında yapılan hatalar.
• Örnek: Politik ve ekonomik alanda gelişmeler. (Politik alanda ve ekonomik alanda olmalı)

⚠️ Dikkat: Anlatım bozukluklarını bulmak için cümleyi dikkatlice okuyun ve her bir kelimenin yerinde olup olmadığını, anlamı güçlendirip güçlendirmediğini sorgulayın.

📌 Yazım Kuralları ve Noktalama İşaretleri

Dilin doğru ve anlaşılır kullanılması için büyük önem taşır.

• Büyük Harflerin Kullanımı: Cümle başları, özel adlar (kişi, yer, millet, dil, din, coğrafi adlar), unvanlar, kurum adları, belirli tarih ve gün adları büyük harfle başlar.
• Örnek: 29 Ekim 1923'te Cumhuriyet ilan edildi.
• Sayıların Yazımı: Sayılar genellikle yazıyla (iki, üç) yazılır, ancak para, ölçü, istatistik verileri gibi durumlarda rakamla (5 kg, 150 TL) yazılabilir. Sıra sayıları "-ncı, -nci" ekleriyle veya nokta ile (1., 2.) gösterilir.
• "De/Da" Bağlacının ve Ekinin Yazımı: Bağlaç olan "de/da" ayrı yazılır ve cümleden çıkarıldığında anlam bozulmaz. Ek olan "-de/-da" ise bitişik yazılır ve cümleden çıkarıldığında anlam bozulur.
• Örnek: Sen de gel. (Bağlaç) / Evde kimse yok. (Ek)
• "Ki" Bağlacının ve Ekinin Yazımı: Bağlaç olan "ki" ayrı yazılır. İyelik eki olan "-ki" ve ilgi zamiri olan "-ki" bitişik yazılır. "Mademki, oysaki, belki, çünkü, hâlbuki, illaki, meğerki, sanki" kelimelerindeki "ki"ler kalıplaşmış olduğu için bitişik yazılır (SOMBAHÇEM kuralı).
• Örnek: Duydum ki gelmeyecekmiş. (Bağlaç) / Benimki daha güzel. (İyelik eki)
• "Mi" Soru Ekinin Yazımı: Her zaman ayrı yazılır ve kendinden sonra gelen ekler bitişik yazılır.
• Örnek: Geliyor musun?
• Noktalama İşaretleri:
• Nokta (.): Cümle sonuna, bazı kısaltmalara, sıra sayılarına konur.
• Virgül (,): Eş görevli sözcükleri ayırmak, sıralı cümleleri ayırmak, ara sözleri belirtmek, hitaplardan sonra kullanmak gibi görevleri vardır.
• Noktalı Virgül (;): Cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları ayırmak veya ögeleri virgülle ayrılmış sıralı cümleleri ayırmak için kullanılır.
• İki Nokta (:): Açıklama veya örnek verilecek cümlenin sonuna konur.
• Soru İşareti (?): Soru bildiren cümle veya sözlerin sonuna konur.
• Ünlem İşareti (!): Sevinç, korku, şaşırma gibi duyguları anlatan cümlelerin sonuna konur.
• Tırnak İşareti (" "): Başkasından aktarılan sözleri, vurgulanmak istenen kelimeleri veya eser adlarını belirtmek için kullanılır.

💡 İpucu: Yazım kuralları ve noktalama işaretlerini öğrenmenin en iyi yolu bol bol okumak ve yazmaktır. Şüphelendiğiniz kelimeler için TDK Yazım Kılavuzu'na bakmaktan çekinmeyin.

📌 Paragrafta Anlam

Bir metni oluşturan en küçük anlam birimi olan paragrafı doğru anlamak, yorumlamak ve ana fikrini bulmak demektir.

• Konu: Paragrafta üzerinde durulan, bahsedilen şeydir. "Bu paragraf ne anlatıyor?" sorusuna cevap verir.
• Ana Fikir (Ana Düşünce): Yazarın paragraf aracılığıyla okuyucuya vermek istediği asıl mesajdır. Genellikle paragrafın başında veya sonunda yer alır. "Yazar bu paragrafı niçin yazdı?" sorusuna cevap verir.
• Yardımcı Fikirler (Yardımcı Düşünceler): Ana fikri destekleyen, açıklayan, geliştiren diğer düşüncelerdir.
• Başlık: Paragrafın konusunu veya ana fikrini en iyi özetleyen birkaç kelimelik ifadedir.
• Paragrafın Yapısı: Giriş (konunun tanıtıldığı), Gelişme (konunun açıklandığı, örneklendirildiği), Sonuç (ana fikrin özetlendiği veya vurgulandığı) bölümlerinden oluşur.
• Anlatım Biçimleri:
• Açıklama: Bilgi vermek, öğretmek amacıyla kullanılır. Nesnel ifadeler ağır basar.
• Öyküleme: Bir olayı zaman ve mekan belirterek anlatmaktır. Olaylar birbiri ardına sıralanır.
• Betimleme: Varlıkların veya kavramların özelliklerini okuyucunun zihninde canlandıracak şekilde anlatmaktır. "Sözcüklerle resim çizme" denir.
• Tartışma: Yazarın kendi görüşünü savunup, karşıt görüşü çürütmeye çalıştığı anlatım biçimidir. Soru-cevap şeklinde ilerleyebilir.
• Düşünceyi Geliştirme Yolları:
• Tanımlama: "Bu nedir?" sorusuna cevap veren ifadelerdir.
• Örnekleme: Anlatılan konuyu somutlaştırmak için örnekler vermektir.
• Karşılaştırma: İki farklı varlık veya kavram arasındaki benzerlik ve farklılıkları ortaya koymaktır.
• Tanık Gösterme: Alanında uzman bir kişinin sözünü alıntılayarak düşünceyi desteklemektir.
• Benzetme: İki farklı şey arasında ortak bir özellikten yola çıkarak birini diğerine benzetmektir.
• Sayısal Verilerden Yararlanma: İstatistikler, yüzdeler, anket sonuçları gibi sayısal bilgilerle düşünceyi desteklemektir.

⚠️ Dikkat: Paragraf sorularında, özellikle ana fikir ve yardımcı fikir sorularında, paragrafın tamamını dikkatlice okumak ve yazarın asıl ne anlatmak istediğini anlamak çok önemlidir. Kendi yorumlarınızı katmaktan kaçının.

Hepinize sınavda başarılar dilerim! 🌟 Unutmayın, düzenli tekrar ve bol soru çözümü en iyi hazırlıktır. Kendinize güvenin!