7. sınıf türkçe 2. dönem 1. yazılı 4. senaryo Test 1

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde türemiş bir fiil kullanılmıştır?

A) Çocuklar bahçede oynuyorlardı.

B) Sabah erkenden yola çıktık.

C) Kitaplarımı rafa dizdim.

D) Kardeşim dün akşam çok ağladı.

Sevgili öğrenciler, bu soruda bizden türemiş bir fiilin kullanıldığı cümleyi bulmamız isteniyor. Öncelikle "türemiş fiil" ne demek, onu hatırlayalım:

• Türemiş fiil, bir isim köküne, sıfat köküne veya başka bir fiil köküne yapım eki (türetme eki) getirilerek oluşturulan fiillerdir. Bu ekler, kelimenin anlamını ve türünü değiştirir. Örneğin, "göz" (isim) kelimesine "-le" yapım eki getirildiğinde "gözle-" (fiil) türemiş olur.
• Basit fiil ise herhangi bir yapım eki almamış, kök halinde bulunan fiillerdir.

Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:

• A) Çocuklar bahçede oynuyorlardı.

  Bu cümledeki fiil "oynuyorlardı" kelimesidir. Bu fiilin köküne indiğimizde "oyun" (isim) kelimesini görürüz. "Oyun" ismine "-a" yapım eki getirilerek "oyna-" fiili türetilmiştir. (Oyun + -a = Oyna-). Dolayısıyla "oyna-" fiili türemiş bir fiildir.

• B) Sabah erkenden yola çıktık.

  Bu cümledeki fiil "çıktık" kelimesidir. Fiilin kökü "çık-"tır. "Çık-" fiili, herhangi bir yapım eki almamış, kök halinde bir fiildir. Bu nedenle "çıkmak" basit bir fiildir.

• C) Kitaplarımı rafa dizdim.

  Bu cümledeki fiil "dizdim" kelimesidir. Fiilin kökü "diz-"dir. "Diz-" fiili, herhangi bir yapım eki almamış, kök halinde bir fiildir. Bu nedenle "dizmek" basit bir fiildir.

• D) Kardeşim dün akşam çok ağladı.

  Bu cümledeki fiil "ağladı" kelimesidir. Fiilin kökü "ağla-"dır. "Ağla-" fiili, herhangi bir yapım eki almamış, kök halinde bir fiildir. Bu nedenle "ağlamak" basit bir fiildir.

Yukarıdaki incelemeler sonucunda, sadece A seçeneğindeki "oyna-" fiilinin "oyun" isminden türediğini görmekteyiz.

Cevap A seçeneğidir.