🎓 7. sınıf türkçe 2. dönem 1. yazılı 4. senaryo Test 2 - Ders Notu
Sevgili öğrenciler, bu ders notu, 7. sınıf Türkçe 2. dönem 1. yazılı sınavında karşınıza çıkabilecek Fiilimsiler, Cümlenin Ögeleri, Yazım Kuralları ve Noktalama İşaretleri gibi önemli konuları kolayca anlamanız için hazırlandı. Haydi, bilgileri tazeleyelim!
📌 Fiilimsiler (Eylemsiler)
Fiilimsiler, fiil kök veya gövdelerine belirli ekler gelerek türeyen, fiilin özelliklerini tam olarak göstermeyen ama isim, sıfat veya zarf görevi üstlenen sözcüklerdir. Üç çeşidi vardır:
- İsim-Fiil (Ad Eylem): Fiillere "-ma, -ış, -mak" ekleri gelerek oluşur. Cümlede isim gibi kullanılır.
- Örnek: "Kitap okumak en sevdiğim şeydir." (okumak)
- Sıfat-Fiil (Ortaç): Fiillere "-an, -ası, -mez, -ar, -dik, -ecek, -miş" ekleri gelerek oluşur. Cümlede sıfat gibi isimleri niteler.
- Örnek: "Koşan çocuk düştü." (koşan)
- Zarf-Fiil (Bağ-Fiil / Ulaç): Fiillere "-ken, -alı, -esiye, -meden, -ince, -ip, -arak, -dıkça, -r...mez, -dığında, -e...e, -maksızın" gibi ekler gelerek oluşur. Cümlede zarf gibi fiili veya fiilimsiyi durum ya da zaman yönünden belirtir.
- Örnek: "Gülerek içeri girdi." (gülerek)
💡 İpucu: Fiilimsiler, kip ve kişi eki almazlar, yani çekimli fiil değillerdir. Onları çekimli fiillerden bu şekilde ayırabilirsiniz!
⚠️ Dikkat: Bazı isim-fiiller zamanla kalıcı isim olabilir. "Dondurma", "çakmak" gibi sözcükler artık bir eylemi değil, bir nesneyi karşılar ve fiilimsi sayılmaz.
📌 Cümlenin Ögeleri
Cümleyi oluşturan ve cümlenin anlamını tamamlayan parçalara öge denir. Ögeler, temel ögeler ve yardımcı ögeler olmak üzere ikiye ayrılır.
- Yüklem: Cümlede işi, oluşu, durumu bildiren temel ögedir. Yüklem olmadan cümle olmaz. Genellikle cümlenin sonundadır ama başta veya ortada da olabilir.
- Örnek: "Ali okula gitti." (gitti)
- Özne: Yüklemde belirtilen işi yapan veya yargının gerçekleştiği varlıktır. "Kim?" veya "Ne?" sorularıyla bulunur.
- Örnek: "Öğrenciler bahçede top oynuyor." (Öğrenciler)
- Nesne (Düz Tümleç): Yüklemden etkilenen varlıktır. "Ne?" veya "Neyi?, Kimi?" sorularıyla bulunur. Belirtili ve belirtisiz nesne olarak ikiye ayrılır.
- Örnek: "Kitabı okudum." (kitabı - belirtili nesne)
- Dolaylı Tümleç (Yer Tamlayıcısı): Yüklemdeki eylemin yöneldiği, bulunduğu veya ayrıldığı yeri bildirir. "-e, -de, -den" eklerini alır. "Kime?, Neye?, Nerede?, Nereden?" gibi sorularla bulunur.
- Örnek: "Okula gittim." (okula)
- Zarf Tümleci (Belirteç Tümleci): Yüklemdeki eylemi zaman, durum, miktar, yer-yön, sebep gibi yönlerden tamamlar. "Nasıl?, Ne zaman?, Ne kadar?, Niçin?" gibi sorularla bulunur.
- Örnek: "Dün hızlıca eve gitti." (dün, hızlıca)
💡 İpucu: Cümlenin ögelerini bulurken önce yüklemi, sonra özneyi bulmak işinizi çok kolaylaştırır. Diğer ögeler yükleme sorulan sorularla bulunur.
📝 Yazım Kuralları
Türkçeyi doğru ve anlaşılır kullanmak için yazım kurallarına uymak çok önemlidir. İşte bazı sık karşılaşılan kurallar:
- Büyük Harflerin Kullanımı: Cümleler büyük harfle başlar. Özel isimler (kişi adları, yer adları, millet adları, dil adları, din adları vb.) her zaman büyük harfle başlar. Başlıkların her kelimesi büyük harfle başlar.
- Örnek: "Türkçe dersini çok seviyorum." "Mehmet Akif Ersoy." "Ankara'nın Tarihi Yerleri."
- "de/da" Bağlacının Yazımı: Bağlaç olan "de/da" ayrı yazılır ve "bile" anlamı katar. Cümleden çıkarıldığında anlam bozulmaz. Bulunma hal eki olan "-de/-da" ise bitişik yazılır ve cümleden çıkarıldığında anlam bozulur.
- Örnek: "Sen de gel." (Bağlaç - ayrı) "Evde kimse yok." (Hal eki - bitişik)
- "ki" Bağlacının Yazımı: Bağlaç olan "ki" ayrı yazılır. "Oysaki, mademki, belki" gibi birkaç istisna dışında ayrı yazılır. İlgi eki olan "-ki" ise bitişik yazılır.
- Örnek: "Duydum ki gelmiş." (Bağlaç - ayrı) "Evdeki hesap." (İlgi eki - bitişik)
- Sayıların Yazımı: Metin içinde sayılar genellikle yazıyla yazılır. Ancak para, ölçü, istatistik verilerinde rakam kullanılır. Sıra sayıları rakamla yazıldığında yanına nokta konur veya kesme işaretiyle ek ayrılır (5. veya 5'inci).
- Örnek: "Üç elma." "5 kilogram." "7. sınıf."
⚠️ Dikkat: "de/da" ve "ki"nin yazımında kararsız kaldığınızda, "de/da" için cümleden çıkarma, "ki" için "-ler" ekini getirme yöntemini kullanabilirsiniz. Eğer "-ler" eki uygun oluyorsa bitişik, olmuyorsa ayrı yazılır (Evdeki -> Evdekiler; Duydum ki -> Duydum kiler - anlamsız).
✨ Noktalama İşaretleri
Noktalama işaretleri, yazıda anlam karışıklığını önler ve okumayı kolaylaştırır.
- Nokta (.): Cümle sonuna konur. Kısaltmalardan sonra kullanılır.
- Virgül (,): Eş görevli kelime ve kelime gruplarını ayırmak için, sıralı cümleleri ayırmak için, uzun cümlelerde özneden sonra kullanılır.
- Soru İşareti (?): Soru bildiren cümlelerin sonuna konur.
- Ünlem İşareti (!): Sevinç, korku, şaşkınlık gibi duyguları anlatan cümlelerin sonuna konur.
- Kesme İşareti ('): Özel adlara gelen çekim eklerini ayırmak için kullanılır. Sayılara gelen ekleri ayırır.
- Örnek: "Ankara'ya gittim." "1923'te kuruldu."
- İki Nokta (:): Kendisinden sonra açıklama veya örnek verilecek cümlelerin sonuna konur.
- Tırnak İşaretleri (" "): Başkasından aktarılan sözleri belirtmek için kullanılır.
💡 İpucu: Noktalama işaretlerinin doğru kullanımı, cümlenin anlamını tamamen değiştirebilir. Bu yüzden her işaretin görevini iyi öğrenmelisin.
Umarım bu notlar yazılıya hazırlanırken sana yardımcı olur. Başarılar dilerim!
